Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Posty: 581
Rejestracja: piątek 04 lis 2016, 18:51
Lokalizacja: Bytom

Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Velder » sobota 13 sty 2018, 03:12

KWK Szombierki w Bytomiu została zlikwidowana w 1998 roku, po ponad 125 latach istnienia. Do dziś, po ogromnym kompleksie kopalnianym pozostały w zasadzie tylko dwa obiekty – szyby „Krystyna” i „Ewa”.

Szyb „Krystyna” – a właściwie wieża wyciągowa tego szybu – jest obecnie jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Bytomia. Niektórzy wymieniają go nawet wśród symboli tego miasta.
Charakterystyczna sylwetka wieży szybowej, przypominająca kształtem górniczy młot – pyrlik, jest unikatowa i łatwo ją dostrzec z wielu zakątków miasta. Wieża ma 57 m wysokości i powstała w latach 1928-29, w stylu modernistycznym. Jest to budowla w typie basztowym, wzniesiona w konstrukcji stalowej, ryglowej, nitowanej, wspartej na trzech stalowych słupach-podporach, obudowana z zewnątrz cegłą.
Od zachodniej strony „Krystynie” towarzyszy niebieska wieża wyciągowa szybu „Ewa”, wraz z budynkiem nadszybia, który był niegdyś połączony przejściem z „Krystyną”. Sama wieża pochodzi z lat 70., kiedy przeprowadzono modernizację kompleksu szybu.

Oprócz bycia jednymi z ostatnich pozostałości po KWK Szombierki, oba te szyby łączy jeszcze inna ciekawa relacja - są również pierwszymi szybami, które powstały na potrzeby tej kopalni.
Ich zgłębianie rozpoczęto w 1869 roku, z inicjatywy hrabiny Joanny Schaffgotsch. Prace ukończono 4 lata później, co połączone było z uroczystym otwarciem kopalni, noszącej wtedy nazwę „Hohenzollern Grube”. Nowopowstałe szyby nazwano zaś „Kaiser Wilhelm” (dzisiejsza „Krystyna”) – wydobywczy oraz „Hohenzollern” („Ewa”) – odwadniający. Sięgały one początkowo do poziomu 104 m, lecz już kilka lat później eksploatowano nimi pokłady z głębokości 170 m.
Na przestrzeni lat szyby te stale pogłębiano i modernizowano. Wśród bardziej znaczących usprawnień wymienić można m.in. przystosowanie szybu „Ewa” do jazdy ludzi w 1888 r., oraz przebudowanie go na szyb wydobywczy w 1913 r., co znacznie zwiększyło zdolność eksploatacyjną kopalni. Dla „Krystyny” zaś kluczowy był moment dotarcia do poziomu 510 m, w latach 20. XX wieku. Konieczna stała się wtedy modernizacja przestarzałej, basztowej wieży wyciągowej z XIX w. Zastąpiono ją konstrukcją, którą możemy oglądać obecnie. W głowicy wieży szybowej zainstalowano dwie (ponieważ był to szyb dwuprzedziałowy) nowoczesne, elektryczne maszyny wyciągowe, które zastąpiły dotychczasowe maszyny o napędzie parowym. Jedna z nich, o mocy 3264 KM była wówczas największą w Europie. W sąsiedztwie wieży wzniesiono w tym czasie również budynki nadszybia, nową sortownię wraz z płuczką do wzbogacania węgla, brykietownię, warsztaty, kuźnię, magazyny oraz cechownię.
W okresie powojennym szyb został ostatecznie pogłębiony do głębokości 840 m, ale nie wpłynęło to na przekształcenie struktury i charakteru wieży wyciągowej. „Ewa” natomiast, osiągnęła docelowo głębokość 830 m.
W 1993 roku kopalnia „Szombierki” została skonsolidowana z KWK Centrum i poddana procesom likwidacyjnym, w związku z wyczerpywaniem się zasobów złoża. Prace zakończono 5 lat później, pozostawiając jedynie głęboki na 790 m szyb „Ewa”, w którym nadal znajdują się pompy odwadniające. Do 2005 roku wyburzono zaś całość nadziemnej zabudowy kopalni.

Podobny los miał spotkać również „Krystynę”, lecz dzięki wpisowi do Rejestru Zabytków przetrwała ona na szczęście do dziś. Niemniej rozebrano budynek jej nadszybia, stąd widoczny ubytek, zamaskowany blachą z obu stron. Obecnie „Krystyna”, jak i ogromny otaczający teren, należą do spółki Armada Development, która przymierzała się do zagospodarowania szybu, lecz z powodu braku funduszy na planach się skończyło. „Ewa” natomiast – zgodnie ze swoją pierwotną funkcją – jest nadal czynnym szybem odwadniającym i stanowi część Centralnego Zakładu Odwadniania Kopalń w Czeladzi.

Źródła:
  • Soja J., 1989: 120 lat kopalni "Szombierki" - monografia
  • zabytek.pl,
Lokalizacja
Zdjęcia pochodzą z ostatnich kilku lat.
Załączniki
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (1).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (1).jpg (144.78 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (2).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (2).jpg (138.88 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (3).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (3).jpg (148.45 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (4).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (4).jpg (167.15 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (5).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (5).jpg (138.11 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (6).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (6).jpg (121.84 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (7).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (7).jpg (197.34 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (8).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (8).jpg (73.09 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (9).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (9).jpg (146.25 KiB) Przejrzano 3088 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (10).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (10).jpg (152.01 KiB) Przejrzano 3088 razy

Posty: 581
Rejestracja: piątek 04 lis 2016, 18:51
Lokalizacja: Bytom

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Velder » sobota 13 sty 2018, 03:35

Wieża wyciągowa szybu „Krystyna” przetrwała na szczęście likwidację kopalni, lecz jej dalsze losy jak dotąd nie potoczyły się specjalnie szczęśliwie. Po odkupieniu przez spółkę Armada była co prawda zabezpieczana i chroniona, lecz w ostatnich latach zaniedbano tych zabiegów, w związku z czym obiekt obecnie niszczeje. Ma też już na koncie nawet kilka epizodów ze złomiarzami w roli głównej.
W tym czasie okoliczne tereny są powoli przekształcane w pole golfowe. Gdyby całość ukończono, szyb znalazłby się w naprawdę atrakcyjnym otoczeniu, lecz czy dotrwa do tego czasu w obecnym stanie – tego nie wiadomo. Potencjał tego obiektu jest ogromny, tak jak i prawdopodobnie koszty, które trzeba włożyć w jago odnowienie.

Klika lat temu „Krystyna” stała się nawet jednorazowo przystankiem Industriady. Szyb można było (ponoć – bo niestety nie miałem okazji być na miejscu) częściowo zwiedzić, a dodatkowo zajrzeć do nadszybia i maszynowni „Ewy” , co połączone było ze zjazdem na poziom 630 m oraz zwiedzaniem pompowni szybu. Wejściówki jednak rozeszły się szybciej niż do EC Szombierki na zeszłorocznej Industriadzie ;).
Ciekawe, czy oba szyby dołączą jeszcze kiedyś na stałe do tego święta.

Poniżej jeszcze zdjęcia „Ewy” i „Krystyny” z różnych bliższych oraz dalszych perspektyw.
Załączniki
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (11).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (11).jpg (139.09 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (12).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (12).jpg (197.43 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (13).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (13).jpg (132.26 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (14).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (14).jpg (168.59 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (15).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (15).jpg (165.59 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (16).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (16).jpg (144.31 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (17).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (17).jpg (135.7 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (18).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (18).jpg (159.56 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (19).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (19).jpg (135.22 KiB) Przejrzano 3087 razy
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (20).jpg
Bytom - szyby Krystyna i Ewa (20).jpg (147.38 KiB) Przejrzano 3087 razy

Posty: 18288
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Karolina Kot » środa 19 cze 2019, 07:31

Velder pisze: ...z różnych bliższych oraz dalszych perspektyw

I z wyższych też. ;)

Zdjęcia z czerwca 2019 roku.
Załączniki
Szyby (1).JPG
Szyby (1).JPG (133.77 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (3).JPG
Szyby (3).JPG (158.03 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (2).JPG
Szyby (2).JPG (157.97 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (4).JPG
Szyby (4).JPG (157.1 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (6).JPG
Szyby (6).JPG (85.1 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (5).JPG
Szyby (5).JPG (160.91 KiB) Przejrzano 1492 razy
Szyby (7).JPG
Szyby (7).JPG (116.58 KiB) Przejrzano 1492 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 1737
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Eworu » środa 12 lut 2020, 20:43

Obiekt jest również jednym z najciekawszych miejsc urbexowych. Niebagatelna architektura, ciekawe wyposażenie, interesujące wejście i widok z góry ściąga wiele ludzi do środka gmachu.

Mimo działalności złomiarzy w środku pozostało nadal dość dużo ciekawych elementów. Wejście na sam szczyt dokonujemy plątaniną żelaznych schodków, na każdym piętrze zakręcającymi w inną stronę. Ogromny klimat robią tu potężne nitowane, żelazne belki konstrukcyjne. Nawet będąc w środku czuje się za ich sprawą rozmiary i monumentalność budynku. Mamy tu komplet urządzeń zjazdowych. Im wyżej idziemy tym znajdujemy ich więcej. Najpierw napotkamy się na średnich rozmiarów koła zębate mechanizmów, potem większe koła zapewne podtrzymujące liny. Perełka czeka na ostatniej kondygnacji - oryginalne maszyny wyciągowe, zachowane w całości. Gdy dołożymy do nich świetną grę kolorów różnobarwnej farby z PRL-u oraz smaczki w postaci tablic danych technicznych czy logo producenta "BBC" tworzy nam się naprawdę kultowe miejsce. Ogromnym zaskoczeniem jest też znajdująca się tam oryginalna, drewniana niemiecka suwnica. Zachowano nawet starą emaliowaną tabliczkę z nazwą producenta. Kolejne zaskoczenie czeka nas na strychu, gdzie natrafimy na żelazne litery. Na moim zdjęciu uwieczniłem "H", al jest ich tam więcej. W wyniku śledztwa Maćka Fliegela z "Zakazu Fotografowania" z którym eksplorowałem wynikło że są to oryginalne litery z napisu "Hohenzoller Grube" który przed wojną znajdował się na szybie. Możemy go dojrzeć na archiwalnych zdjęciach.
Załączniki
IS_DSC_0244.jpg
IS_DSC_0244.jpg (76.15 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0246.jpg
IS_DSC_0246.jpg (91.51 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0248.jpg
IS_DSC_0248.jpg (120.02 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0254.jpg
IS_DSC_0254.jpg (121.77 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0255.jpg
IS_DSC_0255.jpg (105.53 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0257.jpg
IS_DSC_0257.jpg (151.68 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0262.jpg
IS_DSC_0262.jpg (105.54 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0271.jpg
IS_DSC_0271.jpg (129.25 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0275.jpg
IS_DSC_0275.jpg (126.16 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0276.jpg
IS_DSC_0276.jpg (143.59 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0283.jpg
IS_DSC_0283.jpg (128.11 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0282.jpg
IS_DSC_0282.jpg (123.75 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0286.jpg
IS_DSC_0286.jpg (127.36 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0287.jpg
IS_DSC_0287.jpg (140.23 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0288.jpg
IS_DSC_0288.jpg (116.48 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0290.jpg
IS_DSC_0290.jpg (128.27 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0292.jpg
IS_DSC_0292.jpg (119.7 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0298.jpg
IS_DSC_0298.jpg (132.07 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0305.jpg
IS_DSC_0305.jpg (111.75 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0307.jpg
IS_DSC_0307.jpg (142.81 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0308.jpg
IS_DSC_0308.jpg (83.2 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0301.jpg
IS_DSC_0301.jpg (107.02 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0293.jpg
IS_DSC_0293.jpg (68.4 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0309.jpg
IS_DSC_0309.jpg (95 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0317.jpg
IS_DSC_0317.jpg (136.97 KiB) Przejrzano 411 razy
IS_DSC_0314.jpg
IS_DSC_0314.jpg (107.66 KiB) Przejrzano 411 razy
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków

Posty: 209
Rejestracja: czwartek 02 kwie 2015, 19:59

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: PL_Sheep » środa 12 lut 2020, 23:28

Podejrzewam, że do czasu, kiedy "Ewa" będzie funkcjonować jako pompownia głębinowa i będzie potrzeba zjazdu na dół, "Krystyna" będzie bezpieczna.
W końcu powietrze musi jakoś na dół się dostać a potem wydostać...

Posty: 581
Rejestracja: piątek 04 lis 2016, 18:51
Lokalizacja: Bytom

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Velder » czwartek 13 lut 2020, 00:17

No patrz, na strych nie zaglądałem, a tam takie rzeczy! :o
Dorzucam fotografię z widocznym napisem.
PL_Sheep pisze:Podejrzewam, że do czasu, kiedy "Ewa" będzie funkcjonować jako pompownia głębinowa i będzie potrzeba zjazdu na dół, "Krystyna" będzie bezpieczna.
W końcu powietrze musi jakoś na dół się dostać a potem wydostać...

Tylko, że szyb "Krystyny" został niestety zasypany...
Sama wieża ma status zabytku, więc nie może zostać ot tak wyburzona, ale z drugiej strony - jeżeli nadal nic się nie zadzieje w kwestii jej remontu, to sama z siebie się posypie. Szczególnie elewacja z cegły klinkierowej, która z tego co czytałem, już nadawałaby się do całkowitej wymiany.
Załączniki
Szyb_Krystyna_170305_Fotopolska-Eu.jpg
Szyb_Krystyna_170305_Fotopolska-Eu.jpg (109.19 KiB) Przejrzano 402 razy

Posty: 209
Rejestracja: czwartek 02 kwie 2015, 19:59

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: PL_Sheep » czwartek 13 lut 2020, 22:17

Hmmm to jak wentylują "Ewę"?

Posty: 581
Rejestracja: piątek 04 lis 2016, 18:51
Lokalizacja: Bytom

Re: Bytom - szyby "Krystyna" i "Ewa" (KWK Szombierki)

Postautor: Velder » wtorek 18 lut 2020, 22:34

Dobre pytanie...
Na sposobach wentylacji w kopalniach to ja się specjalnie nie znam. Znalazłem tylko info, że w KWK Szombierki od 1947 roku stosowana była wentylacja ssąca, przy czym Ewa i Krystyna były szybami wdechowymi, a wydechowymi - Teresa, Jadwiga, i Janina. Obecnie jednak wszystkie te szyby są zlikwidowane.
Może rolę szybu wydechowego pełni obecnie któryś z szybów KWK Bobrek, czy KWK Centrum? Wszystkie te kopalnie są w zasadzie ze sobą połączone.


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Kopalnie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 0 gości