Gdów – dzwon na kaplicy cmentarnej

Posty: 16257
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Gdów – dzwon na kaplicy cmentarnej

Postautor: Karolina Kot » niedziela 26 maja 2019, 23:47

Cała ta niesamowita historia zaczęła się od średniowiecznego dzwonu, znajdującego się w dzwonnicy zabytkowego kościoła w Gdowie.
Moją uwagę zwrócił opis niewielkiej sygnaturki, uratowanej z niemieckiego transportu przez gdowskich kowali w czasie II Wojny Światowej.

Markot Roman pisze:Około 1942 roku kilku niemieckich żołnierzy, transportujących z Bieszczad skradzione tam cerkiewne dzwony, zatrzymało się w Gdowie by zarekwirować także nasze z kościoła. Mały zdemontowali bez trudu ale duży dzwon zamierzali rozbić na mniejsze kawałki by w częściach znieść je po schodach dzwonnicy. Potrzebowali dużego młota i w tym celu udali się do kuźni Stanisława Zięby przy łapanowskiej drodze. Gospodarza zastali na świniobiciu, za co podczas okupacji groziła kara śmierci. By wyratować się jakoś z opresji, zaproszono wszystkich na kolację, suto zakrapianą alkoholem. Podczas niej udało się ostatecznie namówić Niemców do zaniechania kradzieży zabytkowego dzwonu. W tym czasie Mieczysław, syn mistrza kowalskiego pod osłoną nocy ściągnął z paki niemieckiego samochodu mały dzwon. Okazało się później, iż nie miał serca, więc kowale dorobili brakującą część i kompletny oddali na użytek gdowskiej parafii. Przez długie lata służył jako sygnaturka ale wydawał chrapliwy odgłos, ponoć zardzewiał od starości.

Podobno dawnej, w czasie mszy żałobnej, trumnę biednego nieboszczyka ustawiano na niskim katafalku pod chórem, a kościelna sygnaturka pociągana krótkim sznurkiem, żegnała go z pośpiechem: „idź stąd, idź stąd, idź stąd.” Natomiast na pogrzebie sowicie opłaconym trumnę lokowano blisko ołtarza a główny dzwon bił donośnie uroczyście głosząc, „miołłł, dołłł, miołłł, dołłł, miołłł, dołłł.”.


Doskonały opis! ;)

Nie zdawałam sobie sprawy z tego, jak ciekawa historia wiąże się z małym dzwonem cmentarnym. Nigdy nie przyglądałam się mu z bliska.
Rzeczywiście musi pochodzić z jakiejś cerkiewki, posiada inskrypcje pisane cyrylicą! I widać wyraźnie, że jego serce wykonano z całkowicie innego stopu. Pewnie już nigdy nie dowiemy się, gdzie dzwonił pierwotnie i ile tak naprawdę ma lat, cieszę się jednak bardzo, że został uratowany i nadal służy żywym i umarłym.

Zdjęcia z dnia 26 maja 2019 roku:
Załączniki
Ocalony dzwon (1).JPG
Ocalony dzwon (1).JPG (52.09 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (2).JPG
Ocalony dzwon (2).JPG (66.85 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (4).JPG
Ocalony dzwon (4).JPG (64.9 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (6).JPG
Ocalony dzwon (6).JPG (71.26 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (5).JPG
Ocalony dzwon (5).JPG (71.36 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (3).JPG
Ocalony dzwon (3).JPG (50.5 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (7).JPG
Ocalony dzwon (7).JPG (49.8 KiB) Przejrzano 321 razy
Ocalony dzwon (8).JPG
Ocalony dzwon (8).JPG (50.46 KiB) Przejrzano 321 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » wtorek 28 maja 2019, 09:01

Karolina Kot pisze:Rzeczywiście musi pochodzić z jakiejś cerkiewki, posiada inskrypcje pisane cyrylicą!

Mało tego, to nie jest zwykła cyrlica. To alfabet cerkiewno - słowiański ;)
dzwon_1.jpg
dzwon_1.jpg (13.99 KiB) Przejrzano 298 razy

Zdjęcie powyżej to najprawdopodobniej imię dzwonu. Wyszło mi "Monte" (jak hrabia Monte Christo ;)).
Edit: A w zasadzie to chyba "MONT" (bo ostatnia litera to tzw. "twardy znak").
Z drugą sentencją będzie większy problem.

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » środa 29 maja 2019, 09:13

Ze zdjęć Karoliny udało mi się sklecić coś takiego, ale nie wiem czy sentencja jest kompletna.:
dzwon_2.png
dzwon_2.png (214.25 KiB) Przejrzano 276 razy

Brzmi to mnij więcej:
TJEG KLI SZCZKJEGODU ŻJECZ (...)
Co do tłumaczenia, to niestety nie mam pojęcia co to oznacza :D

Posty: 732
Rejestracja: poniedziałek 02 mar 2015, 14:48

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: Markot Roman » środa 29 maja 2019, 13:39

Komplet inskrypcji na cerkiewnym dzwonie, kto ją rozszyfruje ?
Załączniki
3.JPG
3.JPG (70.24 KiB) Przejrzano 265 razy
4.jpg
4.jpg (227.15 KiB) Przejrzano 265 razy
5.jpg
5.jpg (113.3 KiB) Przejrzano 265 razy
6.jpg
6.jpg (139.96 KiB) Przejrzano 265 razy
7.jpg
7.jpg (160.25 KiB) Przejrzano 265 razy
8.jpg
8.jpg (164.59 KiB) Przejrzano 265 razy

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » środa 29 maja 2019, 16:19

Markot Roman dziękuję za uzupełnienie :D
Teraz będzie dużo łatwiej. Już widzę znajome słowo "kolokol", czyli dzwon ;)
Siądę do tego wieczorem.

Posty: 16257
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: Karolina Kot » środa 29 maja 2019, 16:24

Nikt z nas raczej nie potrafi datować dzwonów, ale pomyślałam sobie, że może być niezły numer, kiedy się okaże, że ten maluszek jest równie wiekowy, co jego kolega z wieży kościelnej.
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » środa 29 maja 2019, 19:26

Jeśli przyjrzeć się dokładnie inskrypcjom, wprawne oko zauważy, że do ich odlewu wykorzystano gotowe matryce czcionki. Każda z liter jest niejako odlana na osobnym prostokącie. Nie wiem od kiedy stosuje się takie techniki w ludwisarstwie, ale to może być wskazówka.

Posty: 16257
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: Karolina Kot » środa 29 maja 2019, 20:43

kusmanek pisze:Jeśli przyjrzeć się dokładnie inskrypcjom, wprawne oko zauważy, że do ich odlewu wykorzystano gotowe matryce czcionki. Każda z liter jest niejako odlana na osobnym prostokącie. Nie wiem od kiedy stosuje się takie techniki w ludwisarstwie, ale to może być wskazówka.


Otóż to. Widziałam u Felczyńskich, jak to się robi i uderzyła mnie pewna archaiczność, taka "niestaranność" matryc z literami gdowskiego dzwonka. Może to kwestia metody stosowanej w danej ludwisarni, nie mam pojęcia.
Na dobitkę odlewanie dzwonów odbywa się obecnie w zasadzie w taki sam sposób, jak w średniowieczu. No i bądź tu mądry.
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » środa 29 maja 2019, 21:04

Udało mi się odczytać całą sentencję, niestety nie jestem pewien w którym miejscu jest jej początek :)
Poniżej transkrypcja na nasz alfabet:
SZCZKJEGODU LIL SEI KOLOKOL WORONEŻEC MASTER KLI
MONT KOTELNI KOW


Co ona oznacza jeszcze nie wiem :?
Ale jest mowa o "dzwonie mistrza Woroneża" (KOLOKOL WORONEŻEC MASTER) - Woroneż to miasto w Rosji, jakieś 1500 km od Gdowa. Na jednej ze stron internetowych znalazłem informacje o kilku odlewniach dzwonów właśnie w tym mieście, jedna z nich jest nawet największa na świecie ;)

Generał Admin
Posty: 817
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Gdów – zabytkowy dzwon „Starszy Brat Zygmunta”

Postautor: kusmanek » środa 29 maja 2019, 22:35

Wybaczcie post po poście, ale okazało się, że powyżej popełniłem błąd.
Te trzy znaki poniżej to nie litery. To liczby ;)
dzwon_3.jpg
dzwon_3.jpg (6.97 KiB) Przejrzano 225 razy


Dokładnie 725.
Poprawna inskrypcja brzmi:
725 GODU LIL SEI KOLOKOL WORONEŻEC MASTER KLI
MONT KOTELNI KOW


"725 GODU", czyli 725 roku. Chyba chodzi o 1725. Pasowały by do tego te barokowe aniołki.
Wygląda na to, że dzwon pochodzi z XVIII wieku :)


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Dzwony kościelne”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość