Czechowice - Dziedzice, cmentarz żydowski

Posty: 14889
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Czechowice - Dziedzice, cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » piątek 12 maja 2017, 23:16

W Czechowicach - Dziedzicach, przy ulicy Szkolnej, znajduje się opuszczona i bardzo zaniedbana nekropolia - nieczynny cmentarz żydowski, założony na początku XX wieku.
Jego otwarcie nastąpiło w dniu 17.01.1915 roku, a uroczystość tę sprawował rabin Markus Stesner z Bielska.
Obiekt był użytkowany do czasu II Wojny Światowej, ale sporadyczne pogrzeby zdarzały się jeszcze pod koniec XX wieku. Prawdopodobnie, podobnie jak kirkuty w sąsiednich miejscowościach, kikut przetrwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie, a jego obecny wygląd ma raczej związek z brakiem opieki i dewastacjami dokonanymi po roku 1945.

Dziś na obszarze 0,42 hektarów zachowało się kilkadziesiąt fragmentów pomników i zarysów grobów.
Wszystkie macewy są przewrócone i częściowo uszkodzone. Nagrobki zostały wykonane z piaskowca i kamienia wapiennego. Na płaskich kamiennych tablicach nagrobnych zachowały się typowe dla okresu międzywojennego zdobienia oraz inskrypcje w języku hebrajskim i niemieckim. Macewy, umieszczone w przedniej części pomnika nagrobnego są najczęściej proste, mają przeważnie formę wysokiej kamiennej tablicy zamkniętej łukiem. Nowszym płytom nadawano kształt prostokątny, łącząc kamień z marmurem. Uzyskany w ten sposób efekt kolorystyczny podnosił walory artystyczne płyty umieszczonej tradycyjnie w przedniej części płyty. Na szczególną uwagę zasługują inskrypcje znajdujące się na zachowanych płytach. Najczęściej występują napisy hebrajskie umieszczone w górnej partii, natomiast ich tekst powtórzony w języku niemieckim lub polskim widnieje u dołu. Przy wykonywaniu napisów posługiwano się starannie opracowanymi wzorami kaligraficznymi. Zauważalny jest brak motywów ornamentalnych. Macewy ulegają postępującej degradacji. Zachowały się dwa żelazne, ozdobne ogrodzenia, wewnątrz których znajdują się pozostałości nagrobków. Wejście na cmentarz wymaga zachowania ostrożności, ponieważ jego teren pokrywają porozrzucane kamienie oraz bujna roślinność.

Udało się odczytać niektóre inskrypcje z zachowanych nagrobków:

Karol Adolf Szarek-Schreiber (19.03.1900 – 20.11.1990),
Olga Szarek-Schreiber z d. Heltner (1909 – 1989),
Zygfryd Bochner, żona Hedwig Bochner z d. Heltner, córka Rita Bochnem,
Joachim Henryk Heltner, zmarły w wieku 43 lat,
Estera Heltner z d. Weinrech Posther (ur. 1893 – 1971),
Leon Weinrech, żona Ruth Weinrech z d. Schreiber. Córka Thila i Rita,
Maurycy Glucksmann (zm. 11.06.1935 r. w 58 roku życia),
Zygmunt Schreiber, nasz drogi ojciec i mąż (27.03.1871 – 15.05.1937),
Isak Linden (zm. 6.09.1919 r. w wieku 34 lat),
Erns Kolfus (27.06.1922 – lipiec 1926),
Zosia Jerut (zm. 10.07.1942 r. w wieku 3 lat),
Itusich Schomza (10.07.1929 – 22.06.1930).
Brak informacji o jakichkolwiek masowych grobach położonych na cmentarzu.

Źródło: Wirtualny Sztetl
Pierwotnie na cmentarzu znajdował się dom przedpogrzebowy. Niestety, został on rozebrany w roku 1994 z uwagi na fatalny stan techniczny budynku.

Podczas mojej wizyty (kwiecień 2017 rok) byłam głęboko zaskoczona i zawiedziona wyglądem tej historycznej nekropolii. Rozbite, rozrzucone nagrobki, bujna roślinność (nie mam tu na myśli bluszczu i barwinka), która w sezonie wegetacyjnym tworzy zapewne nieprzebytą dżunglę oraz wszechobecne śmieci...
Nie wiem, kto jest odpowiedzialny za taki stan zabytku, ale jako odwiedzającemu miasto turyście było mi ciężko na to wszystko patrzeć. Wyniosłam kilka pustych butelek i puszek po piwie poza teren obiektu, strzepałam kleszcze z nogawek spodni i w smutnym nastroju pojechałam dalej.

Zdjęcia powstały w kwietniu 2017 roku.
Lokalizacja
Załączniki
Widok ogólny.JPG
Widok ogólny.JPG (104.98 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (2).JPG
Zapomniana nekropolia (2).JPG (147.7 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (1).JPG
Zapomniana nekropolia (1).JPG (142.09 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (5).JPG
Zapomniana nekropolia (5).JPG (144.03 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (4).JPG
Zapomniana nekropolia (4).JPG (146.82 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (3).JPG
Zapomniana nekropolia (3).JPG (146.94 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (7).JPG
Zapomniana nekropolia (7).JPG (137.45 KiB) Przejrzano 967 razy
Zapomniana nekropolia (6).JPG
Zapomniana nekropolia (6).JPG (142.26 KiB) Przejrzano 967 razy
Dalsza część cmentarza.JPG
Dalsza część cmentarza.JPG (117.54 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (5).JPG
Pozostałości nagrobków (5).JPG (126.98 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (4).JPG
Pozostałości nagrobków (4).JPG (121.75 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (3).JPG
Pozostałości nagrobków (3).JPG (57.5 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (2).JPG
Pozostałości nagrobków (2).JPG (101.18 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (1).JPG
Pozostałości nagrobków (1).JPG (116.02 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (10).JPG
Pozostałości nagrobków (10).JPG (64.63 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (9).JPG
Pozostałości nagrobków (9).JPG (119.8 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (8).JPG
Pozostałości nagrobków (8).JPG (125.55 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (7).JPG
Pozostałości nagrobków (7).JPG (68.42 KiB) Przejrzano 967 razy
Pozostałości nagrobków (6).JPG
Pozostałości nagrobków (6).JPG (126.91 KiB) Przejrzano 967 razy
Barwinek.JPG
Barwinek.JPG (69.5 KiB) Przejrzano 967 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14889
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Czechowice - Dziedzice, cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » piątek 12 maja 2017, 23:21

Jak wspomniano już na portalu Wirtualny Sztetl, na kirkucie z Dziedzic zachowało się kilka nagrobków z inskrypcjami w języku polskim.
Udało mi się odszukać parę przykładów (w tym jeden powojenny):
W języku polskim (1).JPG
W języku polskim (1).JPG (124.93 KiB) Przejrzano 965 razy
W języku polskim (2).JPG
W języku polskim (2).JPG (101.33 KiB) Przejrzano 965 razy
W języku polskim (3).JPG
W języku polskim (3).JPG (120.36 KiB) Przejrzano 965 razy
W języku polskim (4).JPG
W języku polskim (4).JPG (113.46 KiB) Przejrzano 965 razy
W języku polskim (5).JPG
W języku polskim (5).JPG (126.98 KiB) Przejrzano 965 razy
W języku polskim (6).JPG
W języku polskim (6).JPG (80.26 KiB) Przejrzano 965 razy

Na tym ostatnim pomniku odnaleźć można sygnaturę mistrza kamieniarskiego:
Załączniki
Sygnatura (1).JPG
Sygnatura (1).JPG (147.73 KiB) Przejrzano 965 razy
Sygnatura (2).JPG
Sygnatura (2).JPG (133.73 KiB) Przejrzano 965 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14889
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Czechowice - Dziedzice, cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » niedziela 29 kwie 2018, 22:02

W niedzielę, 29 kwietnia, odbyło się kolejne wspólne porządkowanie cmentarza żydowskiego w Czechowicach-Dziedzicach.

Kolejna akcja porządkowania cmentarza żydowskiego

15 kwietnia odbyła się pierwsza tegoroczna akcja sprzątania cmentarza żydowskiego przy ulicy Szkolnej w Czechowicach-Dziedzicach. W ostatnią niedzielę kwietnia po raz kolejny czechowiczanie będą robić porządki na cmentarzu.

- Będziemy kontynuować nasze prace rozpoczęte 15 kwietnia przesuwając się w głąb cmentarza, gdzie znajdują się najbardziej zarośnięte i zniszczone groby. Zabierzcie wałówkę, znajomych, narzędzia, solidne rękawiczki i dużo pozytywnej energii - mówi Sławomir Pastuszka, organizator akcji.

Uroczyste otwarcie cmentarza, który ma powierzchnię 0,4 ha, nastąpiło 17 stycznia 1915 roku. Od tego momentu pochowano na nim zaledwie około 50 osób. Co ciekawe, jest to też jedna z kilku żydowskich nekropolii na Śląsku cieszyńskim, która po zakończeniu II wojny światowej nadal pełniła funkcję grzebalną.

Cmentarz w okresie powojennym pozostawał w dobrym stanie, do 1994 roku istniał także dom przedpogrzebowy. Spustoszenie i liczne dewastacje miały miejsce po 1991 roku, kiedy to zmarł Karol Szarek (Adolf Schreiber), ostatnia osoba, która znalazła tu wieczny spoczynek.

- W przeciągu kilku lat cały teren nekropolii zarósł, a wandale korzystali z okazji do wyżycia się na najbardziej bezbronnych, dewastując nagrobki, rozbijając je na kawałki. To doprowadziło do stanu jaki mamy dzisiaj, czyli wręcz agonalnego. Niestety jak do tej pory nie udało się uporządkować tego miejsca. Dlatego postanowiłem wziąć sprawy w swoje ręce - informuje Sławomir Pastuszka, organizator akcji porządkowania cmentarza.

Organizator zachęca do udziału w akcji wszystkie osoby, które poprzez pomoc będą mogły poznać kawałek historii swojego miasta. - W ramach akcji porządkować będziemy jedynie fragment cmentarza, którzy wykorzystywano do celów pochówkowych. Mam nadzieję, że w jeden dzień uda nam się oczyścić wszystkie groby i teren wokół nich, tak aby dostęp do nich był możliwy bez żadnych przeszkód - dodaje Sławomir Pastuszka.

Prace pomogą także w dokończeniu rozpoczętej niedawno kompletnej inwentaryzacji cmentarza, którą Sławomir Pastuszka chce wydać w postaci książki. Opiekę halachiczną nad prowadzonymi pracami, tak aby były zgodne z zasadami religii żydowskiej, będę sprawował organizator akcji, który jest członkiem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach.

Źródło: czecho.pl
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość