Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Moderator: Velder

Posty: 14059
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Postautor: Karolina Kot » czwartek 21 wrz 2017, 23:33

Dzisiejsza Kielecka Fabryka Pomp w Białogonie ma bardzo długą i ciekawą historię, która rozpoczyna się jeszcze na początku XIX wieku.
Bardzo ciekawy i starannie opracowany opis początków firmy znajdziemy na jej internetowej stronie:

Inicjatorem powstania nowoczesnej huty metali nieżelaznych w Białogonie - protoplasty dzisiejszej Fabryki, był ksiądz Stanisław Staszic - radca stanu w rządzie Królestwa Polskiego. Decyzja o lokalizacji była konsekwencją jego osobistego rozpoznania terenu pod względem surowcowym. Inwestycja rozpoczęta wmurowaniem kamienia węgielnego w 1814 roku zaowocowała rozpoczęciem produkcji w 1817 roku. W zakładzie nazwanym na cześć cara „Huta Aleksandra” wytapiano miedź, ołów i srebro poddając je dalszej przeróbce we własnej walcowni.
W zamyśle Staszica huta miała dostarczać gotowych „skarbów" w oparciu o pozyskane w okolicy surowce. Ich niedostatek, trudności budżetowe, a także wzrost zapotrzebowania na maszyny i urządzenia mechaniczne skłonił ministra skarbu - księcia Ksawerego Druckiego - Lubeckiego do zamknięcia nierentownej huty i rozpoczęcia w 1827 roku jej przebudowy na Fabrykę Machin.
Sprowadzono angielskich inżynierów i mechaników, zamówiono w Manchesterze i Derby nowoczesne obrabiarki. Urządzono w przebudowanych pomieszczeniach kuźnię, stolarnię, modelarnie i dział montażu maszyn. Nieco później, uruchomiono nową walcownię, a w 1834 roku własny żeliwiak.
Tak zorganizowana Fabryka produkowała seryjnie machiny i kotły parowe, urządzenia do gorzelni i cukrowni, wyposażenie dla walcowni, pudlingarni, do wielkich pieców papierni, tartaków oraz szeroką gamę maszyn rolniczych.
W okresie powstania listopadowego wytwarzano lufy karabinowe, zorganizowano też tzw. wiercenie luf armatnich.

Pełny rozkwit Fabryki Machin przypada na lata 1836 - 1848. Realizowano wówczas wiele zamówień rządowych. Białogon dostarczał urządzenia do kanału Augustowskiego i dla warzelni soli w Ciechocinku. Zdobywał sobie też powoli rynki zagraniczne.
Obraz Fabryki z tego okresu oddaje cytat z dzienników podróży Pawła Podczaszyńskiego, który wizytował Zakłady warszawskie i całe Zagłębie Staropolskie by przenieść postępy przemysłu z Królewca na Litwę. Pisze on: „Stanąłem w Białogonie, Ziemi Obiecanej, w kraju ósmego cudu świata. Obejrzałem Zakład, cały dzień w nim przebyłem. Śliczny, bardzo śliczny wzorowy, jak gospodarstwo wzorowe”.
Okres rozkwitu zakładu w Białogonie poprzedzony został budową nowoczesnej drogi bitej z Warszawy do Krakowa przeprowadzonej obok zakładu w 1833 roku.

Uruchomienie w 1848 roku Kolei Warszawsko - Wiedeńskiej, zapoczątkowało jednak okres zastoju.
Zastój ten i stagnację pogłębiał także fakt, że właścicielem Zakładu Machin w Białogonie pozostawał Skarb Królestwa Polskiego, który był coraz słabszy, a otoczenie tworzyły dynamicznie rozwijające się wówczas firmy prywatne.
W 1898 roku zakład wydzierżawił na lat 30 inż. Leon Skibiński. W trudnym okresie światowego kryzysu gospodarczego początku nowego wieku, zdołał on dzięki dobrym staraniom w kołach bankierskich i przemysłowych, uchronić zakład od upadku. Zorganizował nową wytwórnię pod firmą: „Zakłady Mechaniczne, Odlewnia, Fabryka Maszyn i Narzędzi Rolniczych”.
Wyburzono stary żeliwiak, w miejsce którego uruchomiono dwa większe i nowocześniejsze na koks. Gruntownie przebudowano siłownię. W miejsce koła wodnego zamontowano turbinę wodną, która poruszała główny wał napędowy, a od 1912 roku także prądnicę. Zainstalowano wewnętrzną kolejkę łączącą budynki produkcyjne. Profil produkcyjny obejmował przede wszystkim narzędzia rolnicze: kieraty, wialnie, młynki i młocarnie, żniwiarki, siewniki wielorzędowe, sieczkarnie i pługi. Dla przemysłu wyrabiano wiertarki, piły taśmowe, dźwigi, windy, nożyce do blach, a także sikawki, pompy kalifornijskie i przeponowe.
Poważnym odbiorcą słupów do lamp gazowych i elektrycznych była Warszawa. Ale na liście odbiorców wyrobów białogońskich było także wiele miast rosyjskich i Królestwa Polskiego. Zakład miał wówczas swe biuro rządowe w Warszawie dzięki czemu nie brakowało zamówień.
W 1909 roku Białogon wystąpił jako renomowany wytwórca na wystawie petersburskiej.

W 1928 roku, w trzydziestym roku dzierżawy, inż. Leon Skibiński wykupił fabrykę na własność. Zmiany z przełomu XIX i XX wieku utrwaliły profil techniczny i produkcyjny zakładów w Białogonie aż do 1945 roku.
W okresie okupacji hitlerowskiej wytwarzano w konspiracji skorupy granatów z przeznaczeniem dla ruchu oporu.
Po wojnie w 1948 roku fabrykę znacjonalizowano. Pod nazwą „Zakłady Mechaniczne i Odlewnia Żeliwa”. Kontynuowano produkcję o wcześniej ukształtowanym profilu, wprowadzając jednak stopniowo coraz szerszy asortyment pomp. W 1947 roku uruchomiono produkcję pomp przeponowych dla budownictwa i rolnictwa. Kolejno w 1950 rozpoczęto produkcje pomp przemysłowych dla gospodarki komunalnej, przemysłu okrętowego, chemicznego i budownictwa, w 1960 pomp do cieczy gęstych i lepkich, a 1963 pomp do mas celulozowo - papierniczych.
Specjalizacja w produkcji pomp przyniosła zmianę nazwy. Od 1966 roku zakład funkcjonuje pod firmą Kielecka Fabryka Pomp „BIAŁOGON”.


Źródło: Kielecka Fabryka Pomp "Białogon"

Spacerując ulicami polskich miast tu i ówdzie można się natknąć na żeliwne wyroby białogońskie. Najczęściej są to współczesne produkty, ale jeśli ktoś ma szczęście i uważnie patrzy pod nogi, zapewne w końcu natrafi na zapomniany właz lub cudem zachowaną, przedwojenną kratkę kanalizacyjną sygnowaną podpisem historycznej odlewni. Co ciekawe: jej produkty, wykonane w okresie międzywojennym - poza sygnaturą - posiadają dodatkowo odciśnięty rok produkcji, dzięki czemu można bardzo łatwo je wydatować.
Piękną kolekcję tego typu reliktów zauważyłam na ulicach Warszawy.
W wątku tym chciałabym podzielić się fotografiami przedwojennych dzieł zakładów "Białogon". Zapraszam zatem na spacer po stolicy!
Załączniki
Reklama składu fabrycznego z Warszawy.jpg
Reklama składu fabrycznego z Warszawy.jpg (51.55 KiB) Przejrzano 806 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14059
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Postautor: Karolina Kot » czwartek 21 wrz 2017, 23:43

Zwiedzanie proponuję rozpocząć na Starych Bielanach. Dzielnica ta ma w sobie coś, co skłania do melancholii i zatrzymania w ogólnie przyjętym pędzie i pośpiechu warszawskim. Niesamowite wrażenie wywarło na mnie dawne osiedle "Zdobycz Robotnicza", a zwłaszcza ulica Płatnicza, na której czas jakby się zatrzymał. Stare latarnie gazowe oświetlają nocą fasady domków, a buty stukają po bruku, w którym zatopione trwają do dziś oryginalne klapy z odlewni "Białogon".

Zdjęcia pochodzą z lipca 2017 roku.
Załączniki
Osiedle Zdobycz Robotnicza.jpg
Osiedle Zdobycz Robotnicza.jpg (49.31 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (1).JPG
Ulica Płatnicza (1).JPG (70.03 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (2).JPG
Ulica Płatnicza (2).JPG (54.17 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (3).JPG
Ulica Płatnicza (3).JPG (61.98 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (4).JPG
Ulica Płatnicza (4).JPG (106.77 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (5).JPG
Ulica Płatnicza (5).JPG (89.92 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (6).JPG
Ulica Płatnicza (6).JPG (108.72 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (7).JPG
Ulica Płatnicza (7).JPG (111.94 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (8).JPG
Ulica Płatnicza (8).JPG (111.02 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (9).JPG
Ulica Płatnicza (9).JPG (117.95 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (10).JPG
Ulica Płatnicza (10).JPG (64.37 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (11).JPG
Ulica Płatnicza (11).JPG (118.82 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (12).JPG
Ulica Płatnicza (12).JPG (103.86 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (13).JPG
Ulica Płatnicza (13).JPG (119.87 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (14).JPG
Ulica Płatnicza (14).JPG (70.13 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Płatnicza (15).JPG
Ulica Płatnicza (15).JPG (108.23 KiB) Przejrzano 805 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14059
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Postautor: Karolina Kot » czwartek 21 wrz 2017, 23:54

Ulica Marii Konopnickiej, skrzyżowanie z ulicą Bolesława Prusa:
Załączniki
Ulica Marii Konopnickiej (4).JPG
Ulica Marii Konopnickiej (4).JPG (125.17 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Marii Konopnickiej (3).JPG
Ulica Marii Konopnickiej (3).JPG (148.74 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Marii Konopnickiej (2).JPG
Ulica Marii Konopnickiej (2).JPG (108.98 KiB) Przejrzano 805 razy
Ulica Marii Konopnickiej (1).JPG
Ulica Marii Konopnickiej (1).JPG (121.36 KiB) Przejrzano 805 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14059
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Postautor: Karolina Kot » piątek 22 wrz 2017, 00:06

Ulica Franciszka Salezego Jezierskiego:
Załączniki
Ulica Franciszka Jezierskiego (1).JPG
Ulica Franciszka Jezierskiego (1).JPG (53.52 KiB) Przejrzano 803 razy
Ulica Franciszka Jezierskiego (3).JPG
Ulica Franciszka Jezierskiego (3).JPG (101.63 KiB) Przejrzano 803 razy
Ulica Franciszka Jezierskiego (2).JPG
Ulica Franciszka Jezierskiego (2).JPG (94.46 KiB) Przejrzano 803 razy
Ulica Franciszka Jezierskiego (4).JPG
Ulica Franciszka Jezierskiego (4).JPG (101.03 KiB) Przejrzano 803 razy
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (1).JPG
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (1).JPG (94.93 KiB) Przejrzano 803 razy
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (2).JPG
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (2).JPG (92.32 KiB) Przejrzano 803 razy
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (3).JPG
Klapy z ulicy Franciszka Jezierskiego (3).JPG (90.06 KiB) Przejrzano 803 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14059
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Warszawa - pokrywy i klapy zakładów odlewniczych "Białogon"

Postautor: Karolina Kot » piątek 27 paź 2017, 22:06

Na terenie zabytkowego kompleksu Akademii Wychowania Fizycznego przy ulicy Marymonckiej także trafić można na klapki z okresu międzywojennego:
Załączniki
Kompleks AWF (4).JPG
Kompleks AWF (4).JPG (96.81 KiB) Przejrzano 716 razy
Kompleks AWF (3).JPG
Kompleks AWF (3).JPG (100.43 KiB) Przejrzano 716 razy
Kompleks AWF (2).JPG
Kompleks AWF (2).JPG (104.29 KiB) Przejrzano 716 razy
Kompleks AWF (1).JPG
Kompleks AWF (1).JPG (56.62 KiB) Przejrzano 716 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Warszawa”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 2 gości