Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » wtorek 09 cze 2015, 20:15

W maju 2015 roku w Maczkach, obecnie peryferyjnej dzielnicy Sosnowca, niegdyś dumnej, nadgranicznej osadzie kolejowej o nazwie Granica, słynącej z pięknego dworca kolejowego i towarzyszącej mu, rozbudowanej infrastruktury, po której do dziś zachowały się marne strzępy wspomnień, rozpoczęły się wykopaliska archeologiczne.
Badania ratunkowe podjęto z powodu planów budowy na niepozornym, trawiastym boisku, znajdującym się przy ulicy Krakowskiej, obiektów Centrum Naukowo-Dydaktyczne Transportu Kolejowego Politechniki Śląskiej.

Powszechnie wiadomo, iż w tym rejonie znajdowała się najstarsza z trzech sosnowieckich cerkwi, wzniesiona już w 1876 roku. Prawosławna świątynia pod wezwaniem św. Aleksandra Newskiego istniała do 1955 roku, kiedy to została wysadzona w powietrze przez żołnierzy z jednostki wojskowej w Szczakowej.
Wydawało się, że po tym ciekawym obiekcie nie pozostał żaden ślad, poza kilkoma archiwalnymi zdjęciami.
Archeologom udało się jednak trafić na fragment muru, najpewniej będący pozostałością fundamentów tego kościoła.

Badają ślady cerkwi pod boiskiem w Maczkach

Na boisku w Sosnowcu-Maczkach trwają właśnie prace archeologiczne. Zanim powstanie tutaj parking, specjaliści badają ten teren.

1 października 2016 roku w budynku dworca kolejowego Sosnowiec-Maczki ma rozpocząć działalność Centrum Naukowo-Dydaktyczne Transportu Kolejowego Politechniki Śląskiej. Zmieni się jednak nie tylko dworzec, ale również jego otoczenie. Na boisku przy ul. Krakowskiej ma powstać parking dla studentów i wykładowców. Przedtem jednak teren ten musiał być przebadany przez archeologów, zwłaszcza że do lat 50. stała tam cerkiew prawosławna. - Ponieważ znajdowała się tutaj cerkiew, trzeba było wykonać badania sondażowe. Inwestor przed przystąpieniem do prac związanych z budową parkingu będzie musiał mieć nadzór archeologiczny i ewentualnie przeprowadzić kolejne badania w zależności od tego, co pokażą sondaże - tłumaczy Katarzyna Sobota-Liwoch, archeolog z Muzeum w Sosnowcu, która kieruje pracami w Maczkach. Na terenie boiska widać kilka wykopów. Archeologom udało się odnaleźć m.in. lotkę moździerzową z czasów II wojny światowej, którą wywieźć musieli saperzy, ale też fragmenty prawosławnej świątyni. - Prawdopodobnie znaleźliśmy na szerokości pięciu metrów posadzkę bądź fundamenty z cerkwi, ale bardzo naruszoną i zniszczoną - mówi Katarzyna Sobota-Liwoch. Przekazy mieszkańców Maczek mówią również o pochówku w tym miejscu w 1945 roku żołnierzy radzieckich bądź niemieckich. Ich nie udało się odnaleźć, chociaż znaleziono jamy, które kiedyś mogły być grobami. Ciała żołnierzy mogły być później ekshumowane. - Nie jestem w stanie stwierdzić, czy są to jamy związane z pochówkami - mówi pani archeolog. Prac archeologicznych dogląda również Jeremiasz Świerzawski, dyrektor projektu ze strony PKP SA. - Przy okazji prowadzenia badań sondażowych chcemy podziękować prezydentowi Sosnowca i Muzeum oraz wszystkim osobom zaangażowanym w prowadzenie tych badań. Dzięki tej współpracy będziemy mieć pewność, że prowadząc dalsze prace nie spotkamy się z zabytkami archeologicznymi - mówi. Kamień węgielny pod budowę cerkwi pw. św. Aleksandra Newskiego w ówczesnej Granicy położono w 1876 roku. Była to pierwsza cerkiew na terenie dzisiejszego Sosnowca. - Jeszcze w czasie II wojny światowej odbywały się tam nabożeństwa. W 1955 roku jednostka wojskowa ze Szczakowej rozebrała obiekt z użyciem materiałów wybuchowych - mówi ks. Mikołaj Dziewiatowski z sosnowieckiej cerkwi pw. śśw. Wiery, Nadziei, Luby i ich matki Zofii. Może warto byłoby zaznaczyć kolorową kostką przynajmniej obrys cerkwi na nowym parkingu?


Źródło

Warto dodać, iż wspomniana w artykule mogiła żołnierska nie jest jedynym interesującym grobem, związanym z maczkowską cerkwią. Na nieodległym cmentarzu parafialnym do dziś można znaleźć kilka nagrobków z inskrypcjami zapisanymi cyrylicą. Jak znalazły się na terenie katolickiej nekropolii?

Lokalizacja cerkwi

Aha. Jeszcze jedno. Nieistniejąca już Komora Celna w Maczkach i omawiana tu cerkiew otoczone były wspólnym ogrodzeniem z kamienną podstawą i pięknymi, kutymi przęsłami, z których kilka zachowało się do 2005 roku (udało mi się je wówczas uwiecznić). Reszta trafiła do skupu złomu.
Do naszych czasów przetrwała także prawosławna plebania, dziś będąca domem mieszkalnym. Znajduje się ona przy ulicy Wincentego Kadłubka.

Lokalizacja plebanii

Na początku trochę zdjęć poglądowych:
Załączniki
Cerkiew archiwalne 2.jpg
Cerkiew archiwalne 2.jpg (48.01 KiB) Przejrzano 5423 razy
Archiwalne zdjęcie 1.jpg
Archiwalne zdjęcie 1.jpg (72.03 KiB) Przejrzano 5423 razy
Dawna plebania.jpg
Dawna plebania.jpg (71.31 KiB) Przejrzano 5423 razy
Dawna plebania prawoslwna.jpg
Dawna plebania prawoslwna.jpg (91.73 KiB) Przejrzano 5423 razy
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (1).JPG
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (1).JPG (102.6 KiB) Przejrzano 5423 razy
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (4).JPG
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (4).JPG (91.97 KiB) Przejrzano 5423 razy
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (3).JPG
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (3).JPG (82.8 KiB) Przejrzano 5423 razy
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (2).JPG
Pozostałości ogrodzenia cerkwi (2).JPG (74.38 KiB) Przejrzano 5423 razy
Zachowany fragment ogrodzenia Komory Celnej.JPG
Zdjęcie z roku 2005 !
Zachowany fragment ogrodzenia Komory Celnej.JPG (132.52 KiB) Przejrzano 5423 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » wtorek 09 cze 2015, 20:22

A oto fotografie, popełnione w dniu 6 czerwca 2015 roku.
Wykopaliska prowadzi pani Katarzyna Sobota-Liwoch, archeolog z Muzeum w Sosnowcu.

Efekty zapowiadają się wystrzałowo:
W czwartek podczas prac wykopaliskowych w rejonie stacji w Sosnowcu-Maczkach znaleziono niewybuch pocisku artyleryjskiego. Policja zabezpieczyła teren a jutro na miejscu mają się pojawić saperzy.
Źródło
Być może uda się odsłonić cały zarys dawnej cerkwi.

Wygląda na to, że trzeba będzie do Maczek jeszcze zajrzeć w najbliższym czasie. ;)
Załączniki
1.JPG
1.JPG (98.21 KiB) Przejrzano 5422 razy
2.JPG
2.JPG (107.59 KiB) Przejrzano 5422 razy
3.JPG
3.JPG (95.7 KiB) Przejrzano 5422 razy
4.JPG
4.JPG (103.45 KiB) Przejrzano 5422 razy
5.JPG
5.JPG (100.1 KiB) Przejrzano 5422 razy
6.JPG
6.JPG (120.46 KiB) Przejrzano 5422 razy
9.JPG
9.JPG (100.61 KiB) Przejrzano 5422 razy
8.JPG
8.JPG (86.28 KiB) Przejrzano 5422 razy
7.JPG
7.JPG (106.13 KiB) Przejrzano 5422 razy
Znaleziska w miejscu wykopalisk (3).JPG
Znaleziska w miejscu wykopalisk (3).JPG (54.21 KiB) Przejrzano 5422 razy
Znaleziska w miejscu wykopalisk (2).JPG
Znaleziska w miejscu wykopalisk (2).JPG (38.56 KiB) Przejrzano 5422 razy
Znaleziska w miejscu wykopalisk (1).JPG
Znaleziska w miejscu wykopalisk (1).JPG (126.84 KiB) Przejrzano 5422 razy
Znaleziska w miejscu wykopalisk (4).JPG
Znaleziska w miejscu wykopalisk (4).JPG (53.94 KiB) Przejrzano 5422 razy
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (3).JPG
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (3).JPG (87.84 KiB) Przejrzano 5422 razy
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (2).JPG
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (2).JPG (78.42 KiB) Przejrzano 5422 razy
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (1).JPG
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (1).JPG (94.56 KiB) Przejrzano 5422 razy
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (5).JPG
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (5).JPG (73.95 KiB) Przejrzano 5422 razy
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (4).JPG
Fragmenty odsłoniętych fundamentów (4).JPG (84.14 KiB) Przejrzano 5422 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 618
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: kusmanek » wtorek 09 cze 2015, 21:10

Cerkiew na mapie z 1899 roku:
cerkiew.jpg
cerkiew.jpg (100.79 KiB) Przejrzano 5419 razy

Mapa z 1929 roku:
cerkiew_2.jpg
cerkiew_2.jpg (143.72 KiB) Przejrzano 5419 razy

Mapa z lat 1958-61, budynek zaznaczony jako ruina:
cerkiew_3.jpg
cerkiew_3.jpg (125.23 KiB) Przejrzano 5419 razy

http://mapy.orsip.pl/imap/?locale=pl&gu ... onID=46826
Dzięki serwisowi ORSIP zarys ruin łatwo przenieść na współczesną Ortofotomapę:
cerkiew_4.jpg
cerkiew_4.jpg (117.67 KiB) Przejrzano 5419 razy

http://mapy.orsip.pl/imap/?locale=pl&gu ... onID=46825
Szkieletku, czy powyższy zarys potwierdza to co wykopali archeolodzy?

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » wtorek 09 cze 2015, 22:14

Wykop z reliktami kamiennego muru biegnie chyba jakoś tak:
Załączniki
Wykop archeologiczny.jpg
Wykop archeologiczny.jpg (118.43 KiB) Przejrzano 5418 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 618
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: kusmanek » środa 10 cze 2015, 12:04

Robi się bardzo ciekawie :)
http://sosnowiec.naszemiasto.pl/artykul ... id,tm.html
Sosnowiec Maczki: Archeolodzy odnaleźli grobowiec w miejscu dawnej cerkwi


Ciekawe odkrycie w ramach prac archeologicznych w miejscu dawnej cerkwi prawosławnej pw. św. Aleksandra Newskiego w sosnowieckiej dzielnicy Maczki. Ekipa badająca teren przy ul. Krakowskiej natrafiła na kryptę ze znajdującą się w środku trumną. Znalezisko znajduje się blisko ogrodzenia badanego terenu.

Dzisiaj na Maczkach mają się odbywać prace ekshumacyjne. Na razie nie udało się ustalić, z jakiego okresu może pochodzić ten pochówek.

Teren rozebranej w latach pięćdziesiątych cerkwi jest badany przez archeologów przed planowaną budową parkingu, który będzie towarzyszył mieszczącemu się w zabytkowym dworcu w Maczkach Centrum Naukowo-Dydaktycznemu Transportu Kolejowego Politechniki Śląskiej. W ubiegłym tygodniu archeologom udało się odnaleźć fundamenty cerkwi.

Cerkiew pw. św. Aleksandra Newskiego w ówczesnej Granicy poświęcono w 1884 roku. Służyła głównie rosyjskim pracownikom stacji, celnikom i żołnierzom. Nabożeństwa odbywały się w niej jeszcze w czasie II wojny światowej. Świątynię rozebrano w latach pięćdziesiątych bez wiedzy Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » środa 10 cze 2015, 20:28

Z całą pewnością nie chodzi tu o kryptę zlokalizowaną pod posadzką cerkwi, gdyż miejsce, w którym spoczywała trumna znajdowało się już poza jej obrysami. Rozmawiałam z kilkoma miłymi, starszymi paniami, które doskonale pamiętały świątynię z lat powojennych.
Odsłonięty fragment cerkwi znajdował się w podstawie ściany frontowej, a sam obiekt położony był w większej części poza obszarem aktualnie objętym badaniami archeologicznymi. Należy mieć nadzieję, że w związku z powyższym faktem ich zakres się rozszerzy.

Mieszkanki Maczek twierdziły zgodnie, iż wokół cerkwi znajdował się pierwotnie cmentarzyk, z którego nagrobki przeniesiono w latach pięćdziesiątych na cmentarz parafialny. Czy przeprowadzono formalną ekshumację pochowanych tu szczątków ludzkich? Można z dużym prawdopodobieństwem założyć, że nie, bo takie postępowanie było normą w tym okresie - nekropolie zazwyczaj jedynie plantowano lub zwłoki przenoszono jedynie częściowo.
I oto mamy rozwiązanie zagadki tajemniczej trumny z Sosnowca - Maczek.

Rzeczywiście, na cmentarzy parafialnym przy ulicy Stare Maczki, znalazłam dwa nagrobki zapisane cyrylicą. Zdaniem starszych pań miały one zostać przeniesione z cmentarzyka zlokalizowanego przy cerkwi św. Aleksandra.

W chwili mojej wizyty trumna nadal spoczywała w ceglanej piwniczce (na zdjęciu w czerwonym kółku), a cały teren był nadzorowany przez Straż Miejską. Archeolodzy, poza słynną już trumną, odkryli ponadto liczne luźno spoczywające szczątki ludzkie, w tym czaszki. Przykryto je czarną folią.
Na profilu archeologicznym widać także ślad wykopu (zaznaczyłam go na czerwono).
Zastanawiam się, czy nie stanowią one świadectwa nieudolnie przeprowadzanej pseudoekshumacji powojennej.

Temat jest bardzo ciekawy.
Załączniki
Wykop archeologiczny i lokalizacja pochówku..jpg
Wykop archeologiczny i lokalizacja pochówku..jpg (118.72 KiB) Przejrzano 5374 razy
1.JPG
1.JPG (104.36 KiB) Przejrzano 5374 razy
2.JPG
2.JPG (80.73 KiB) Przejrzano 5374 razy
3.jpg
3.jpg (176.36 KiB) Przejrzano 5374 razy
4.JPG
4.JPG (90.07 KiB) Przejrzano 5374 razy
5.jpg
5.jpg (169.09 KiB) Przejrzano 5374 razy
6.JPG
6.JPG (88.62 KiB) Przejrzano 5374 razy
7.JPG
7.JPG (88.25 KiB) Przejrzano 5374 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » środa 10 cze 2015, 20:33

A tak wyglądają wspomniane przeze mnie wcześniej prawosławne nagrobki na maczkowskim cmentarzu:
Załączniki
Grób I (2).JPG
Grób I (2).JPG (66.15 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób I (1).JPG
Grób I (1).JPG (64.95 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób I (4).JPG
Grób I (4).JPG (64.66 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób I (3).JPG
Grób I (3).JPG (64.76 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób I (5).JPG
Grób I (5).JPG (63.72 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (1).JPG
Grób II (1).JPG (66.71 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (5).JPG
Grób II (5).JPG (65.3 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (4).JPG
Grób II (4).JPG (69.6 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (3).JPG
Grób II (3).JPG (76.97 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (2).JPG
Grób II (2).JPG (66.72 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (7).JPG
Grób II (7).JPG (68.71 KiB) Przejrzano 5374 razy
Grób II (6).JPG
Grób II (6).JPG (69.53 KiB) Przejrzano 5374 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 618
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: kusmanek » czwartek 11 cze 2015, 13:05

Chyba znalazłem zdjęcie, na którym znaleźć można obiekt znajdujący się nad odnalezioną kryptą :)
Biorąc pod uwagę to, że cerkwie są zawsze "orientowane", a większa kopuła znajdowała się od wschodniej strony, wychodzi na to że ów grobowiec uwieczniono na poniższej fotografii:
cerkiew_maczki_1.jpg
cerkiew_maczki_1.jpg (86.1 KiB) Przejrzano 5337 razy

cerkiew_maczki_2.jpg
cerkiew_maczki_2.jpg (85.07 KiB) Przejrzano 5337 razy

Zdjęcie pochodzi ze strony:
http://www.chram.com.pl/cerkiew-sw-alek ... wskiego-9/
Tam również można przeczytać o historii tej budowli, oraz znaleźć więcej archiwaliów.

Edit: Pomyliłem się, to jednak fragment budynku cerkwii :roll:

Posty: 14533
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: Karolina Kot » czwartek 11 cze 2015, 16:07

A tymczasem prace badawcze w Sosnowcu idą pełną parą.
Prasa donosi dziś o kościach, przykrytych na moich zdjęciach czarną folią:

Archeolodzy prowadzący prace w Sosnowcu Maczkach odkopali zbiorową mogiłę żołnierzy Armii Czerwonej

Odkrycia dokonano kilka dni po tym, jak zespół archeologów z Muzeum w Sosnowcu odkopał kryptę z cynową trumną. Mogiła znajdowała się tuż obok niej.

- To kości sześciu-siedmiu żołnierzy radzieckich, którzy zostali pochowani w pośpiechu. Świadczą o tym między innymi znalezione na miejscu drobne pieniądze oraz buty, które wtedy były towarem deficytowym - mówi Jacek Jakubek, miejski konserwator zabytków w Sosnowcu.

W mogile znaleziono także ręczne granaty. Z ich powodu wezwani na miejsce przez archeologów policyjni technicy musieli przerwać prace. Zostaną one wznowione po przyjeździe saperów, którzy zabezpieczą i wywiozą granaty.

Jak mówi Jacek Jakubek, pracom w Maczkach przyglądał się we wtorek mieszkaniec Będzina, który pod koniec II wojny światowej mieszkał w Maczkach. Opowiadał on między innymi, że po wojnie przyjechał do Maczek urzędnik z Warszawy i zaproponował młodym chłopakom rozebranie cerkwi Aleksandra Newskiego. Uszkodzona podczas ostrzału świątynia miała już wtedy m.in. przechyloną wieżę.

- Pan opowiadał, że czyszczone cegły trafiały na wagon-platformę, na której pojechały w Polskę. Nie wiedział jednak gdzie dokładnie - mówi konserwator.

Jak już pisaliśmy, prace archeologiczne w Maczkach prowadzone są w związku z planowaną adaptację i przebudową zabytkowego dworca na Centrum Naukowo-Dydaktycznego Transportu Kolejowego Politechniki Śląskiej. Tam, gdzie prowadzone są prace, powstanie parking.


Żródło

Moim zdaniem ta zbiorowa mogiła, z ogromnym prawdopodobieństwem pochodząca ze stycznia 1945 roku, kryje zapewne szczątki żołnierzy, którzy polegli w walkach o pobliski dworzec kolejowy. Pochowano ich w pośpiechu obok prawosławnej cerkwi i istniejącego już grobu/ grobów.
Jednak z moich informacji, oraz Kusmankowych map wynika, że nie jest to jedyny taki pochówek w okolicy.
Nieopodal znajdował się kolejny grób zbiorowy, który prawdopodobnie został ekshumowany na cmentarz parafialny.

Oczywistym jest, że w Maczkach muszą istnieć także zapomniane pochówki żołnierzy niemieckich.
Załączniki
Wykop archeologiczny i lokalizacja obu pochówków.jpg
Wykop archeologiczny i lokalizacja obu pochówków.jpg (118.87 KiB) Przejrzano 5321 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 618
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Sosnowiec - Maczki, wykopaliska archeologiczne

Postautor: kusmanek » czwartek 11 cze 2015, 18:45

Tutaj mała wzmianka o wyzwoleniu Maczek:
22 января части и соединения 43-го корпуса снова пошли вперед и с боем овладели городами Славкув, Стшемешице-Вельке и многими другими населенными пунктами.
В этот же день частям 286-й стрелковой дивизии 115-го стрелкового корпуса удалось захватить местечко Мачки, а 23 января после упорных уличных боев и города Щаков и Явожно.
Źródło: http://militera.lib.ru/memo/russian/kat ... is/06.html

Możemy wyczytać, iż dzielnicę zdobyto 22 stycznia 1945 roku. Dokonali tego żołnierze 286 Dywizji Strzeleckiej 115 Korpusu Strzeleckiego 59 Armii 1 Frontu Ukraińskiego.


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość