Sosnowiec - Umschlagplatz

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » poniedziałek 07 wrz 2015, 22:24

Przy Alei Józefa Mireckiego w Sosnowcu znajduje się Stadion Piłkarski im. Jana Ciszewskiego, pochodzącego z Sosnowca znanego komentatora sportowego.
Ten sportowy obiekt ten został otwarty w 1926 roku. Od 1931 roku grali na nim piłkarze Unii Sosnowiec, będącej prekursorem obecnego Zagłębia.
Po II Wojnie Światowej, w 1956 roku, Zagłębie przeprowadziło się na wybudowany w tym czasie Stadion Ludowy.
W 1975 roku na przedwojenny obiekt przeniosła się drużyna Czarnych Sosnowiec. Dziś grupa żeńska tego klubu piłkarskiego gra w Ekstralidze Kobiet.

Ale nie o futbolu ma być w tym miejscu mowa.
Stary sosnowiecki stadion ma bowiem także tragiczną historię. W czasie II Wojny Światowej obiekt ten był miejscem selekcji sosnowieckich Żydów.
W dniu 12 sierpnia 1942 roku na stadionie zebrano około 26 000 żydowskich mieszkańców sosnowieckiego getta, by dokonać wyboru: kto jest przydatny do dalszej pracy, a kto powinien umrzeć.
Na otoczonym korowodem uzbrojonych po zęby Niemców boisku rozgrywały się sceny mrożące krew w żyłach.

Wieczorem zaczął padać deszcz i trwał przez całą noc. Dzieci przemoknięte i głodne płakały. Ludzie wycieńczeni nie mogli już stać na nogach i siedzieli na ziemi w wodzie. Wielka, bezbronna masa ludzi stłoczonych, skulonych na ziemi w wodzie, z twarzami skazańców oczekujących na wyrok śmierci, płacz kobiet i dzieci, otoczonych zgrają bandytów hitlerowskich, uzbrojonych od stóp do głów

- Natan Eliasz Szternfinkiel, "Zagłada Żydów sosnowieckiego getta"

Dopiero w 2015 roku upamiętniono to miejsce tablicą.

"Pamięci żydowskim mieszkańcom Sosnowca wywiezionym w sierpniu 1942 roku do KL Auschwitz" - taki napis w trzech językach umieszczono na pamiątkowej tablicy odsłoniętej przy al. Mireckiego w Sosnowcu.
Tamte wydarzenia opisuje dla "Wyborczej" Grzegorz Onyszko, historyk z Zagłębia.


Od początku hitlerowskiej okupacji żydowska ludność Sosnowca mogła czuć się zagrożona. Zajmując Sosnowiec 4 września 1939 roku, oddziały niemieckiego wojska przystąpiły do szykanowania Żydów. 8 września spalono dwie synagogi na terenie Starego Sosnowca i Pogoni, wysadzono trzecią tzw. Wielką zlokalizowaną przy ulicy Dekerta (w miejscu do niedawna funkcjonującego targowiska naprzeciw centrum handlowego Plaza).

Zakaz kontaktów z ludnością narodowości żydowskiej

W tym samym czasie w piwnicach urzędu miejskiego zgromadzono większość mężczyzn narodowości żydowskiej, po kilku godzinach zmuszono ich do przejścia do dawnych hal fabrycznych zakładów Schöna (przy ul. 1 Maja, obecnie w tym miejscu jest market Tesco). Po kilkunastu godzinach i zapłaceniu okupu większość mężczyzn zwolniono, jedynie grupę około 50 osób rozstrzelano, a kilku młodych Polaków zmuszono do przewiezienia zwłok i pochowania w zbiorowej mogile na cmentarzu żydowskim przy ulicy Gospodarczej (brak śladu).

Przez następne miesiące niemieckie władze okupacyjne, zarówno wojskowe (do końca października 1939 roku), jak i potem cywilne, wprowadziły szereg rozporządzeń antyżydowskich, ograniczających ich swobodę i zabierające im majątki - jeszcze w 1939 roku wszelkie przedsiębiorstwa, sklepy, zakłady i kamienice zostały zabrane ich żydowskim właścicielom.

Władze niemieckie wydały nakaz noszenia widocznych znaków (najpierw były to opaski, później Gwiazdy Dawida), które należało nosić pod groźbą surowych kar. Wprowadzono m.in. obowiązek korzystania tylko z postów tramwajowych (co skutkowało dużą ilością wypadków), a później wprowadzono specjalny wagon dla Żydów. Równocześnie wprowadzano dla ludności aryjskiej zakaz kontaktów z mieszkańcami Sosnowca narodowości żydowskiej.


Osobne sklepy i urzędy

Od roku 1940 ukazujące się m.in. na terenie obecnego Sosnowca gazety były wręcz przesycone zakamuflowaną propagandą antysemicką - pisano jak Żydzi oszukują Polaków i jak starają się ukryć swój potężny majątek. Do momentu utworzenia gett na terenie Zagłębia, w miastach i miejscowościach wchodzących w skład obecnego Sosnowca wyznaczano ulice, na których mogli mieszkać Żydzi. Dla nich też otwierano osobne sklepy, potem urzędy - i tak dla Żydów z terenu ówczesnego Sosnowca otwarto specjalny urząd pocztowy przy ulicy Targowej 4.

Niemal od samego początku wojny ludność żydowską starano się wykorzystać jako tanią (wręcz niewolniczą) siłę roboczą. Robiono to zarówno na miejscu, jak też wywożono do pracy w zakładach i obozach na terenie ówczesnych Niemiec i krajów okupowanych.

Również od początku okupacji hitlerowskiej zlikwidowano istniejące na terenie obecnego Sosnowca gminy żydowskie, a w ich miejsce wprowadzono Rady Starszych (Judenraty), które ściśle współpracowały z okupantem, a ich narzędziem były policje żydowskie.

Na terenie Sosnowca powstała Centralna Rada Starszych Wschodniego Górnego Śląska z Mojżeszem Merinem na czele, która prowadziła aktywną politykę zmierzającą do wyjazdu do pracy przymusowej. W tym celu w dawnej szkole żydowskiej (przy ulicy Składowej) utworzono tzw. Dulag oraz w innym oddalonym budynku tzw. Zwilag. Innym z elementów tej polityki było tworzenie na terenie obecnego Sosnowca tzw. szopów (czyli zakładów produkujących na rzecz Niemiec i jej armii, pracując po 10-11 godzin, pod nadzorem strażników).


Selekcja na trzech stadionach

W sierpniu 1942 roku, hitlerowcy przystąpili w Sosnowcu do przeprowadzenia selekcji, której zadaniem było deportowanie osób niezdolnych do pracy do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau (osób starszych, inwalidów oraz dzieci).

Ponieważ selekcji musiało zostać poddanych ponad 26000 osób, akcje przeprowadzono na trzech ówczesnych stadionach: Unii (obecnie KS Czarni Sosnowiec) oraz na stadionie policyjnym i Makkabi Sosnowiec (obecnie Kompleks Sportowy przy ulicy Mireckiego 31). Miejsca te zostały otoczone przez niemiecką i żydowską policję oraz gestapo. Próby przemieszania pomiędzy podzielonymi grupami były karane śmiercią, pomimo to udawało się to zwłaszcza dzieciom, których spora grupa znalazła się w utworzonym po selekcji gettcie.

Jak wyglądała selekcja możemy dowiedzieć się z książki Natana Eliasza Szternfinkla „Zagłada Żydów Sosnowca”, który tak opisuje te tragiczne wydarzenie: „Wieczorem zaczął padać deszcz i trwał przez całą noc. Dzieci przemoknięte i głodne płakały. Ludzie wycieńczeni nie mogli już stać na nogach i siedzieli na ziemi w wodzie. Wielka, bezbronna masa ludzi stłoczonych, skulonych na ziemi w wodzie, z twarzami skazańców oczekujących na wyrok śmierci, płacz kobiet i dzieci, otoczonych zgrają bandytów hitlerowskich, uzbrojonych od stóp do głów - oto obraz tak zwanego punktu zbornego w nocy 12 sierpnia 1942 roku”.


Gehenna na Targowej i Kołłątaja, a potem Auschwitz

Z relacji innych osób, które przeżyły selekcje i holocaust wiem, że nie było toalet, potrzeby fizjologiczne załatwiano na stadionach, co powodowało smród i ogromne ilości owadów. Wielu mieszkańców Sosnowca starało się pomóc przerzucając na stadiony butelki z piciem oraz jedzenie.

Po zakończeniu rejestracji, Niemcy wybrali około ośmiu tysięcy osób, które następnie zamknięto w pobliskich czterech budynkach, przy ul. Targowej 4 i 8 oraz przy ul. Kołłątaja 4 i 6. W wyniku nadmiernego stłoczenia, ludzie dusili się z braku powietrza, próbowali ratować się skacząc z okien, wielu zostało zabitych przez pilnujących ich Niemców. Po kilku dniach tej gehenny wywieziono ich do komór gazowych w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.


Getta w Sosnowcu i Zagłębiu

Pozostałych zdolnych do pracy, jak i przeoczonych wysiedlono do gett utworzonych na Środuli i na Starym Sosnowcu. To ostatnie zlikwidowano w październiku tego samego roku. Dłużej, bo do października 1943 roku przetrwało getto na Środuli, podczas likwidacji którego doszło do krótkiego zrywu powstańczego.

W okresie istnienia getta dochodziło do częstych łapanek, mordów na mieszkańcach, którzy przygotowywali się do likwidacji, budując zakamuflowane schronienia nazywane bunkrami. Uciekano i przerzucano dzieci korzystając z działającego na terenie getta wapiennika lub graniczącego z gettem cmentarza katolickiego należącego do parafii pw. Św Joachima w Zagórzu. Tutaj duże usługi oddał zakon Karmelitanek Dzieciątka Jezus (zlokalizowany przy Kierocińskiej) wraz z Teresą Janiną Kierocińską, przechowując dzieci żydowskie.

Ostatecznie getto zlikwidowano zabijając przy tym kilkaset osób, zwłaszcza tych mających problem z poruszaniem się lub ukrytych w tzw. bunkrach często zabijanych lub ciężko ranionych granatami (i dobijanych kulami lub bagnetami).

Musimy pamiętać, że na terenie dzisiejszego Sosnowca było jeszcze przynajmniej jedno getto w Modrzejowie (gdzie prócz modrzejowskich Żydów, umieszczono również żydowskich mieszkańców Niwki, Klimontowa, Dańdówki oraz Boru). Z pozostałych dzielnic będących dziś częścią Sosnowca, Żydów umieszczono w gettach: dąbrowskich (gdzie wysiedlono żydowskich mieszkańców Zagórza i Józefowa) oraz strzemieszyckim (w którym umieszczono Żydów z Kazimierza Górniczego, Maczek, Ostrów Górniczych (dawne Niemce) oraz Porąbki).

Wszystkie getta zlikwidowano w 1943 roku, a ich mieszkańców wywieziono do komór gazowych obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.

Źródło: gazeta.pl

Niestety, moim zdaniem inskrypcja na płycie pamiątkowej nie jest poprawna. Kłania się odmiana przez przypadki. :?
Lokalizacja
Załączniki
Umschlagplatz (1).JPG
Umschlagplatz (1).JPG (62.09 KiB) Przejrzano 2363 razy
Umschlagplatz (2).JPG
Umschlagplatz (2).JPG (74.96 KiB) Przejrzano 2363 razy
Tablica (1).JPG
Tablica (1).JPG (87.59 KiB) Przejrzano 2363 razy
Tablica (4).JPG
Tablica (4).JPG (103.69 KiB) Przejrzano 2363 razy
Tablica (3).JPG
Tablica (3).JPG (87.9 KiB) Przejrzano 2363 razy
Tablica (2).JPG
Tablica (2).JPG (98.72 KiB) Przejrzano 2363 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » piątek 25 wrz 2015, 21:52

Pozwolę sobie przedstawić dalsze odsłony dramatu, który rozegrał się w dniu 12 sierpnia 1912 roku.
Pisząc ten wątek, mam przed sobą wspomnianą wyżej opowieść Natana Eliasza Szternfinkiela. Chciałabym przybliżyć ją wszystkim zainteresowanym, a zwłaszcza mieszkańcom Sosnowca.

Zgromadzonych na Umschlagplatzu ludzi podzielono na cztery kategorie.
Numerem 1 oznaczono rodziny, których wszyscy członkowie pracowali, byli bezdzietni i nie mieli na swym utrzymaniu starców. Po ostemplowaniu dowodów ta grupa została zwolniona do domów, które w czasie nieobecności mieszkańców zabezpieczała milicja żydowska.
Niepracujący młodzi ludzie zostali oznaczeni numerem 2 i zostali przeznaczeni na wysyłkę. Do obozów pracy.
W grupie oznaczonej numerem 3 znalazły się rodziny, których członkowie co prawda pracowali, ale w ich skład wchodziły także dzieci i staruszkowie. Los tej grupy był niejasny, Niemcy rozpatrywali ponowne rozpatrzenie ich podziału.
Grupa oznaczona numerem 4 została z założenia przeznaczona do "wysiedlenia". Znalazły się w niej osoby stare, niepełnosprawne, bezrobotne.

Oczywiście, osoby z grupy 4 wyczuwały doskonale, jaki los jest im pisany. Chcąc się ratować usiłowały przejść do grupy 3. Niemcy dostrzegli to i zaczęli strzelać, padły ofiary śmiertelne. Ostatecznie obie pozostałe na placu grupy połączono w jedną.
Całe rodziny, z dziećmi, starcami i pacjentami szpitala, dla udręczenia przetrzymywano na Umschlagplatzu aż do następnego wieczoru.
Dopiero późnym wieczorem, w czwartek, 13 sierpnia 1942 roku, kolumna niewyobrażalnie zmęczonych ludzi o twarzach skazańców, pod obstawą gestapowców, oświetlana reflektorami, podążyły w kierunku kamienic, specjalnie przygotowanych do przetrzymania więźniów.
Jak dodaje autor skryptu, na który patrzę, pisząc ten watek, "Po drodze Polacy wyciągnęli z szeregów i uratowali kilkoro dzieci swoich znajomych".
Ostatnio zmieniony piątek 04 mar 2016, 19:49 przez szkieletek, łącznie zmieniany 1 raz.
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » piątek 25 wrz 2015, 22:22

Ludzie Ci zostali stłoczeni w między innymi w domach przy ulicy Kołłątaja 4 i 6, które zostały otoczone szarżami gestapowców.
Ofiary, skazane na "przesiedlenie", doskonale zdawały sobie sprawę z pisanego im losu. W obrębie wspomnianych kamienic dochodziło do dantejskich scen.
Ludzie, wręcz duszący się z braku powietrza, wyskakiwali z okien, by skrócić swe męki.
Większość osób popadła jednak w apatię, była zupełnie zrezygnowana, jakby pogodzona ze swym tragicznym losem. Byli jakby na wpół martwi.
Wszystkich wpakowano do wagonów i wywieziono do Oświęcimia.

Kamienice, znaczone tak tragiczną przeszłością, przetrwały do dziś.
Załączniki
Kołłątaja 4-6 (1).JPG
Kołłątaja 4-6 (1).JPG (53.84 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (2).JPG
Kołłątaja 4-6 (2).JPG (71.83 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (6).JPG
Kołłątaja 4-6 (6).JPG (63.01 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (5).JPG
Kołłątaja 4-6 (5).JPG (95.25 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (4).JPG
Kołłątaja 4-6 (4).JPG (96.33 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (3).JPG
Kołłątaja 4-6 (3).JPG (120.62 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (8).JPG
Kołłątaja 4-6 (8).JPG (125.67 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (7).JPG
Kołłątaja 4-6 (7).JPG (91.04 KiB) Przejrzano 2315 razy
Kołłątaja 4-6 (9).JPG
Kołłątaja 4-6 (9).JPG (99.3 KiB) Przejrzano 2315 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » piątek 25 wrz 2015, 22:35

Pozostali ludzie, przeznaczeni do "wysiedlenia", umieszczeni zostali w kamienicach przy ulicy Targowej, pod numerem 4 i 8.
Ratowali się, jak mogli - podkopem przez piwnicę do kamienicy przy Modrzejowskiej 16, dachem na kamienicę przy Modrzejowskiej 18, pod przebraniem, na wozach z chlebem...

Na pozostałych czekały oświęcimskie komory gazowe.
"Akcja wysiedleńcza" trwała do 18 sierpnia 1942 roku.
Straciło w niej życie około 8000 osób, głównie kobiet, dzieci, starców...

Niestety, było to tylko preludium do ostatniego aktu dramatu.
Załączniki
Targowa 4 (4).JPG
Targowa 4 (4).JPG (78.9 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (3).JPG
Targowa 4 (3).JPG (95.96 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (2).JPG
Targowa 4 (2).JPG (77.35 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (1).JPG
Targowa 4 (1).JPG (63.45 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (7).JPG
Targowa 4 (7).JPG (93.48 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (6).JPG
Targowa 4 (6).JPG (90.69 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 4 (5).JPG
Targowa 4 (5).JPG (57.22 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (5).JPG
Targowa 8 (5).JPG (47.28 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (4).JPG
Targowa 8 (4).JPG (71.18 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (3).JPG
Targowa 8 (3).JPG (74.02 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (2).JPG
Targowa 8 (2).JPG (85.58 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (1).JPG
Targowa 8 (1).JPG (66.75 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (8).JPG
Targowa 8 (8).JPG (63.76 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (7).JPG
Targowa 8 (7).JPG (62.43 KiB) Przejrzano 2311 razy
Targowa 8 (6).JPG
Targowa 8 (6).JPG (40.13 KiB) Przejrzano 2311 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » wtorek 23 sie 2016, 20:45

Kilka dni temu zauważyliśmy kilku ludzi krzątających się w okolicy pomnika upamiętniającego sosnowiecki Umschlagplatz.
Okazało się, że tablica inskrypcyjna zniknęła.
Czyżby poszła do poprawki?
Załączniki
Pomnik bez tablicy (1).JPG
Pomnik bez tablicy (1).JPG (71.91 KiB) Przejrzano 1750 razy
Pomnik bez tablicy (2).JPG
Pomnik bez tablicy (2).JPG (71.2 KiB) Przejrzano 1750 razy
Pomnik bez tablicy (3).JPG
Pomnik bez tablicy (3).JPG (69.55 KiB) Przejrzano 1750 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » czwartek 06 paź 2016, 19:59

Tablica wróciła na swoje miejsce, a błędny napis poprawiono.
Oczywiście pewnie jeszcze przynajmniej kilkadziesiąt razy minęłabym ją w zamyśleniu nie sprawdzając, co się zmieniło w inskrypcji (a odwiedzam tę okolice bardzo często), jednak dziś - na szczęście - zwróciła moją uwagę grupka osób stojących obok pomnika.
Okazało się, że to nikt inny, jak pan Piotr Jakoweńko z Fundacji Brama Cukermana, oprowadzający zagranicznych turystów.
Załączniki
Poprawiony pomnik (2).JPG
Poprawiony pomnik (2).JPG (67.89 KiB) Przejrzano 1647 razy
Poprawiony pomnik (1).JPG
Poprawiony pomnik (1).JPG (116.62 KiB) Przejrzano 1647 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 12446
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Sosnowiec - Umschlagplatz

Postautor: szkieletek » piątek 18 lis 2016, 18:18

Nie tak dawno gazety doniosły o swastyce, namalowanej na jednym z nagrobków będzińskiego kirkutu, a tymczasem dziś w Sosnowcu czekał na mnie także dosyć niemiły widok.
Mam nadzieję, że ta profanacja pomnika jest dziełem jakiegoś bezmyślnego młodego człowieka, który chciał się jedynie popisać przed kolegami i chyba nie do końca zdawał sobie sprawę z tego, co robi.
Swoją drogą to przykre, że tak wielu mieszkańców miasta (zwłaszcza tych młodych) nie zna jego historii i podchodzi w taki sposób do miejsca naznaczonego w czasie wojny tak tragicznie.

"Malunki" na szczęście udało mi się usunąć niemal bez śladu.
Załączniki
Pomnik - 18 listopad 2016 roku (1).JPG
Pomnik - 18 listopad 2016 roku (1).JPG (118.05 KiB) Przejrzano 1519 razy
Pomnik - 18 listopad 2016 roku (2).JPG
Pomnik - 18 listopad 2016 roku (2).JPG (66.85 KiB) Przejrzano 1519 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Sosnowiec”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość