Jaworzno - teren dawnego getta na Pasterniku

Posty: 14857
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Jaworzno - teren dawnego getta na Pasterniku

Postautor: Karolina Kot » piątek 16 paź 2015, 22:02

Tuż przy północnej granicy dzisiejszego miasta Jaworzna, po prawej stronie drogi wiodącej do Maczek, znajduje się niewielka osada, zwana Pasternikiem.

Miejsce to posiada pewne "naturalne walory", czyniące je idealnym do więzienia ludności. Doskonale zdawali sobie z tego sprawę przedstawiciele niemieckich władz, kiedy podejmowali decyzję o utworzeniu na tym obszarze getta, mającego skoncentrować wszystkich Żydów z Ciężkowic i Szczakowej przed przeprowadzeniem morderczego planu ostatecznej eksterminacji w obozie koncentracyjnym.
Płaski, nieomal pozbawiony drzew cypel, otoczony z trzech stron rwącymi wodami rzeczki Kozi Bród, odcięty był u podstawy nasypem torów kolejowych, których bliskość, nota bene, także podnosiła przydatność tego miejsca - transport kolejowy odgrywał przecież znaczącą rolę podczas dokonywania aktów masowej zagłady.
Z nasypu niemieccy funkcjonariusze mogli obserwować cały teren Pasternika, na którym, poza czternastoma zagrodami, znajdowały się jedynie pola i pastwiska. Wszystko było więc widoczne, jak na dłoni. Od północy dodatkową przeszkodą przy podejmowaniu ewentualnej próby ucieczki były usypane tuż za rzeką wysokie hałdy żużla o niemal pionowych stokach, pochodzące z dawnej fabryki sody.
Władze niemieckie ograniczyły się jedynie do ogrodzenia całości drutem kolczastym.
W marcu 1942 roku, po wysiedleniu dotychczas mieszkających tu polskich gospodarzy, na teren Pasternika trafili pierwsi Żydzi. Tak oto powstał przedsionek piekła.
Wkrótce na tym niewielkim obszarze, w czternastu gospodarstwach, nie bacząc na przeludnienie, braki żywnościowe i fatalne warunki bytowe, zgromadzono kilkaset osób.

Warto zaznaczyć, iż Polacy, zwłaszcza wysiedleni z Pasternika gospodarze, starali się pomagać starszym braciom w wierze. Część rodzin rozmyślnie obsiało swe pola przed przymusową przeprowadzką, by Żydzi mieli później co jeść. Co odważniejsi zakradali się na hałdy nad rzeką i rzucali stamtąd ziemniaki. Starano się nawet przemycać żywność pod ubraniem (niektóre osoby posiadały przepustki, pozwalające na wejście na teren getta celem doglądania gospodarstw).

Getto funkcjonowało przez kilka miesięcy. Zostało zlikwidowane na początku czerwca 1942 roku.
Dnia 8 czerwca, o godzinie 4 rano, wojsko obstawiło Pasternik. Żydów spędzono na pastwisko, gdzie nastąpiła selekcja: część osób trafiła do getta w Chrzanowie i Sosnowcu, część (głównie starcy i dzieci) - bezpośrednio do Oświęcimia...
Transporty odjeżdżały z położonej nieopodal rampy kolejowej, opisanej na Naszym Forum w osobnym wątku.

Do dziś przy ulicy Pasternik zachowało się kilka budynków, pamiętających czasy II Wojny Światowej. Nadal istnieje nasyp linii kolejowej (chociaż torowisko już zlikwidowano) oraz wspomniane wyżej hałdy. Wartki i trudny do przebycia Kozi Bród uregulowano: dziś można się bez trudu dostać na jego drugi brzeg po wygodnej kładce, niegdyś jednak w tym miejscu królowały zdradliwe bagniska.

Źródło:
Barbara Legutko: "Żydzi w Jaworznie. Okupacja Hitlerowska".
(Zeszyty Historyczne Miasta Jaworzna - marzec 2006, zeszyt 10)
Zdjęcia pochodzą z lutego 2013 roku.
Lokalizacja
Załączniki
Getto Pasternik.jpg
Getto Pasternik.jpg (41.64 KiB) Przejrzano 1984 razy
Ulica Pasternik.jpg
Ulica Pasternik.jpg (81.23 KiB) Przejrzano 1984 razy
Widok na osadę z drogi wiodącej do Maczek.jpg
Widok na osadę z drogi wiodącej do Maczek.jpg (79.35 KiB) Przejrzano 1984 razy
W zakolu rzeczki Kozi Bród.jpg
W zakolu rzeczki Kozi Bród.jpg (72.34 KiB) Przejrzano 1984 razy
Z jednej strony wysoki nasyp kolejowy....jpg
Z jednej strony wysoki nasyp kolejowy....jpg (93.95 KiB) Przejrzano 1984 razy
Z drugiej rzeka i stroma hałda.jpg
Z drugiej rzeka i stroma hałda.jpg (88.53 KiB) Przejrzano 1984 razy
Ulicówka - jedne domy są nowe, inne pamiętają czasy II Wojny Światowej.jpg
Ulicówka - jedne domy są nowe, inne pamiętają czasy II Wojny Światowej.jpg (70.25 KiB) Przejrzano 1984 razy
Niewielka osada - kilkanaście gospodarstw.jpg
Niewielka osada - kilkanaście gospodarstw.jpg (89.15 KiB) Przejrzano 1984 razy
Hałda.jpg
Hałda.jpg (85.22 KiB) Przejrzano 1984 razy
Czerwony żużel.jpg
Czerwony żużel.jpg (94.13 KiB) Przejrzano 1984 razy
Czerwony żużel....jpg
Czerwony żużel....jpg (94.61 KiB) Przejrzano 1984 razy
Domy z żużlu z hałdy  (1).jpg
Domy z żużlu z hałdy (1).jpg (83.12 KiB) Przejrzano 1984 razy
Dom - świadek.jpg
Dom - świadek.jpg (95.44 KiB) Przejrzano 1984 razy
Dom - świadek historii  (2).jpg
Dom - świadek historii (2).jpg (80.52 KiB) Przejrzano 1984 razy
Dom - świadek historii  (1).jpg
Dom - świadek historii (1).jpg (92.53 KiB) Przejrzano 1984 razy
Stary dom.jpg
Stary dom.jpg (71.95 KiB) Przejrzano 1984 razy
Domy z żużlu z hałdy  (2).jpg
Domy z żużlu z hałdy (2).jpg (81.26 KiB) Przejrzano 1984 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 14857
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Jaworzno - teren dawnego getta na Pasterniku

Postautor: Karolina Kot » czwartek 12 lis 2015, 00:01

Tak to wygląda z góry:
Załączniki
Getto Pasternik.jpg
Getto Pasternik.jpg (41.64 KiB) Przejrzano 1870 razy
Zdjęcie lotnicze.jpg
Zdjęcie lotnicze.jpg (85.41 KiB) Przejrzano 1870 razy
Dawne getto.jpg
Dawne getto.jpg (164.75 KiB) Przejrzano 1870 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość