Tarnów - żydowski dom starców (nieistniejący)

Posty: 13892
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Tarnów - żydowski dom starców (nieistniejący)

Postautor: Karolina Kot » wtorek 27 lut 2018, 19:49

W Tarnowie, przy alei Matki Bożej Fatimskiej 25, na terenie Szpitala im. Edwarda Szczeklika, istniał jeszcze niedawno budynek, w którym przed wojną mieścił się żydowski dom starców. Chociaż liczył sobie ponad 170 lat, nie znajdował się w rejestrze zabytków. W efekcie wyburzono go w październiku 2016 roku, celem uzyskania miejsc parkingowych.

O historii tego obiektu można przeczytać na znakomitej stronie autorstwa pana Krzysztofa Moskala.
Pozwolę sobie zacytować zamieszczone tam informacje:
Historia budynku rozpoczęła się w 1842 r. Wtedy to „Pod dobroczynnym rządem jego majestatu cesarza Ferdynanda I, gmina żydowska buduje szpital. Na życzenie cesarsko-królewskiego gubernialnego radcy pana Józefa Breinla von Wallersterna przystąpiła do tego przedsięwzięcia, jednocześnie mocno wsparta przez tego wielce szanownego pana, radcę dworu, przez jego funkcyjne wpływy i osobiste oddziaływania. Podczas dwóch biegłych lat, pan Ignacy Hingler i przedstawiciele gminy, panowie Jakub Goldlust, Pinkas Palester i Salomon Finkelstein byli zainteresowani zebraniem już posiadanego majątku szpitalnego. Poprzedni budynek szpitalny, który bezcelowo stał w środku miasta został sprzedany. W ten oto sposób powstał fundusz dla budowy nowego szpitala, gmina dobrowolnie dołożyła środki na wyposażenie wnętrza i pokrycie pierwszych wydatków.[…] W ten sposób szpital ku chwale i błogosławieństw cierpiących wiernych został ofiarowany i dnia dzisiejszego otwarty. Niechaj błogosławieństwo Boże spłynie na ten dom, w którym się zebraliśmy dla uroczystego i szlachetnego celu. Tarnów, 26 stycznia 1842 roku”. Za główną sponsorkę szpitala żydowskiego uważano Deborę Wechsler (zm. 1887). Grób tej „wielkiej dobrodziejki świętej gminy żydowskiej w Tarnowie” udało się zidentyfikować na cmentarzu żydowskim w 2009 r. Budynek szpitala był parterowy. Po wybudowaniu w 1912 r. nowego gmachu szpitala żydowskiego (ul. Szpitalna 35) stary Gmina Izraelicka oddała fundacji założonej w celu budowy domu starców. Rok później, po remoncie i adaptacji budynku, pokoje dla pensjonariuszy domu starców im. Mendla Maschlera umieszczono w nadbudowanym piętrze (z wejściem od ul. Szpitalnej). Na parterze (z wejściem od ul. Nowodąbrowskiej) urządzono ambulatorium z gabinetem dentystycznym i poradniami. Wiosną 1941 r. budynek ten stał się jedynym w kompleksie szpitalnym, w którym okupanci niemieccy pozwolili Żydom prowadzić działalność medyczną. Urządzono tam salę operacyjną i porodową, ambulatorium oraz aptekę, gdzie setki Żydów, nie tylko z tarnowskiego getta mogli otrzymać pomoc. Szpitalem, znajdującym się poza terenem getta, kierował dr Eugeniusz Schipper (Jerzy Iwański). Personel pracował bez wynagrodzenia, a datki przeznaczano na utrzymanie zakładu. Z pomocy medycznej korzystali tutaj żydowscy mieszkańcy Tarnowa ranni podczas tzw. wysiedleń. Chorych z getta można było doprowadzać do niego w określonych godzinach rannych pod strażą żydowskiej Służby Porządkowej. W razie niezakwalifikowania się do leczenia zamkniętego pacjenta czekała dotkliwa cielesna kara i wysoka grzywna. Podwórze szpitalne zamieniło się wtedy w pewnego rodzaju plac targowy, gdzie Żydzi za pieniądze i cenne przedmioty kupowali trudno dostępną żywność lub po prostu kontaktowali się ze światem zewnętrznym. We wrześniu 1942 r. dyrektor wraz personelem i chorymi otrzymał nakaz przeniesienia się do budynku na teren getta. Po wojnie między 1945 a 1947 r. w budynku dawnego domu starców zorganizowano oddziały skórno-weneryczny oraz gruźliczy Szpitala Miejskiego.


Moje zdjęcia, przedstawiające budynek dawnego domu starców, pochodzą z marca 2016 roku.
Ostatnia fotografia pochodzi z roku 2017.
Lokalizacja
Załączniki
Żydowski Dom Starców (1).JPG
Żydowski Dom Starców (1).JPG (96.01 KiB) Przejrzano 240 razy
Żydowski Dom Starców (5).JPG
Żydowski Dom Starców (5).JPG (87.23 KiB) Przejrzano 240 razy
Żydowski Dom Starców (2).JPG
Żydowski Dom Starców (2).JPG (46.16 KiB) Przejrzano 240 razy
Żydowski Dom Starców (3).JPG
Żydowski Dom Starców (3).JPG (50.29 KiB) Przejrzano 240 razy
Żydowski Dom Starców (4).JPG
Żydowski Dom Starców (4).JPG (47.8 KiB) Przejrzano 240 razy
Żydowski Dom Starców (6).JPG
Żydowski Dom Starców (6).JPG (102.12 KiB) Przejrzano 240 razy
Rok 2017.JPG
Rok 2017.JPG (62.65 KiB) Przejrzano 238 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo małopolskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość