Dąbrowa Górnicza- PPUH "Dolomit"

Posty: 1513
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Dąbrowa Górnicza- PPUH "Dolomit"

Postautor: Eworu » poniedziałek 17 paź 2016, 23:24

Kopalnia Dolomit jest jedną z najstarszych zakładów w Dąbrowie. Bardzo często jest pomijany we wszelkich opracowaniach, gdyż zakład rozwija się bardzo dynamicznie i wszelkie pozostałości po dawnej eksploatacji oraz budynkach dawno zniknęły.
Historia
Zakład powstał na obecnym miejscu w 1898 roku. Możliwe że jest starszy, gdyż w księgach handlowych z okresu międzywojennego podana data to 1884. Jego historia w początkowych latach jest związana z osobą pierwszego prezydenta Dąbrowy Górniczej, Adama Piwowara. Odkrył on leżące tuż pod powierzchnią złoża dolomitu, które nie wyczerpały się aż do dziś i nadal są eksploatowane.

W 1915 roku w zakładzie pracowało 14 robotników, urobek miesięczny 70 000 p.k, w 1920 11 robotników i urobek 420 ton miesięcznie,w 1922 roku w zakładzie pracowało 30 robotników, urobek roczny to 12 tysięcy ton. Biuro sprzedaży mieściło się w Dąbrowie na ulicy Ullmana. W 1925 roku udziały Piwowara wykupił żydowski kupiec Fiszer Siegreich, zamieszkały na ulicy Będzińskiej 10. Zawiązał spółkę akcyjną "Eltes". Bardzo ciekawe są informacje zawarte w "Książka Adresowo – Reklamowa Zagłębia Dąbrowskiego dla PRZEMYSŁU i HANDLU 1922 rok. Wynika z niej że Siegreich posiadał własny zakład już w 1920 roku, zatrudniał 16 robotników i produkował 260 ton urobku miesięcznie.
"Siegreich krótko po przejęciu spółki wybudował piece prażalnicze które zwiększyły zyski zakładu. W listopadzie 1931 r. i w październiku 1934 r., doszło do strajków na tle płacowym. Ożywienie koniunktury nastąpiło w 1938 r., gdy wybudowano kolejne 2 piece do prażenia dolomitu.

W okresie okupacji produkcja została zmniejszona - pracownicy zostali wysłani na roboty przymusowe w głąb Niemiec. Siegriech pozostał na stanowisku kierowniczym, choć generalna dyrekcja przeniosła się do Szczakowej. Robotnikami w kopalni zostali okoliczni mieszkańcy. W momencie wyzwolenia Ząbkowic , w kopalni zatrudnionych było 60 robotników i 3-ch pracowników umysłowych. Kierownikiem i właścicielem kopalni był nadal F. Siergreich. Zaraz po zakończeniu wojny uruchomiono dwa piece i wysyłano surowiec do Chorzowa, do Zjednoczenia Hutnictwa. 20.07.1950 r. upaństwowiono kopalnię dolomitu i włączono ją do Rudnickich Zakładów Przemysłu Wapienniczego w Rudnikach. Siegriech w tym samym roku wyjechał wraz z rodziną do Izraela.

W 1953 roku powstały Ząbkowickie Zakłady Dolomitowe, co oznaczało usamodzielnienie się kopalni. Od 1954 rozpoczęła się rewitalizacja zakładu. Wymiana urządzeń, powstanie nowych instalacji oraz linii technologicznych.

W 1960 roku produkcja osiągnęła 5-krotność przedwojennych statystyk. Dyrektorem ZZD w tym czasie był inż. Jerzy Kubiszt. Do roku 1969 Ząbkowickie Zakłady Dolomitowe produkowały wyłącznie dolomit prażony. W połowie tegoż roku nastąpiło scalenia z Tarnogórskimi Zakładami Dolomitowymi.
1972 rok przyniósł całkowitą mechanizację pieców prażalniczych. Przez kolejne lata kontynuowano modernizację zakładu, aż do 1980 roku.
W lipcu 1975 r. kopalnia weszła w skład Górniczych Zakładów Dolomitowych w Bytomiu.

Załoga kopalni liczyła w ostatnich dniach PRL-u ok. 50 osób, wydobycie utrzymywało się na poziomie 65-70 tys. ton dolomitu surowego rocznie. Po reformacji i likwidacji spółek państwowoych (w tym PGR-ów) nastąpiło załamanie rynku. Zapotrzebowanie na nawozy i kruszywa dolomitowe spadło. Zapadła decyzja o likwidacji kopalni Ząbkowice. Aby ratować miejsca pracy 30.09 1991 pracownicy zawiązali spółkę akcyjną o nazwie PPUH "Dolomit" S.A zarządzana przez dwuosobowy Zarząd w osobach:
Prezes Zarządu Dyrektor - mgr Janusz Kmiecik
Z-ca - mgr inż. Zbigniew Grochalski
oraz Radę Nadzorczą, której przewodniczy mgr Manfred Grabowski

Zakład powrócił do działania 01.01 1992 na podstawie umowy o dzierżawie zakładu. Spółka uzyskała koncesję, zwiększyła obszar wydobycia o 32 hektary.
Zmodernizowano i uzupełniano zamaszynowanie. 10.03.1994 r. zmieniono umowę dzierżawy na dzierżawę leasingową. Zmiany modernizacyjne w latach 1992-98 pozwoliły na kilkakrotny wzrost zdolności produkcyjnych Kopalni.

W chwili przejęcia Kopalni w 1992 r. zdolność produkcyjna wynosiła około 65-70 tys. ton łącznie, a na koniec 1998 około 700 tys. ton dolomitu surowego. Obecnie wydobycie wynosi brutto ok. 1 mln ton rocznie dolomitu surowego, z czego ok. 700 tys. stanowią kruszywa, w tym dolomit hutniczy i 100 tys. nawozy wapniowo-magnezowe.

Technologia i modernizacje
Początkowo zakład przypominał bardziej mały kamieniołom, wszystkie prace były wykonywane ręcznie a surowiec używany do celów budowniczych. W 1930 roku praca odbywała się w systemie 12-godzinnym.
W okresie okupacji praca odbywała się w systemie 10 godzinnym jedno zmianowym w związku z zastąpieniem wykwalifikowanych robotników okolicznymi mieszkańcami.
Pierwsza poważna zmiana nastąpiła po powstaniu "Eltesa" w 1926 roku. Wtedy wybudowano pierwszy piec do prażenia dolomitu. W latach 1929-30 postawiono kolejne dwa, a w 1938 roku jeszcze dwa. Skutkiem tego w przededniu wojny zakład posiadał 5 pieców,z których dziennie otrzymywano ok. 20 ton gotowego produktu. Z opisów tego typu konstrukcji w internecie wynika iż w zasadzie jest to taki sam proces i budowa jak w przypadku znanych nam wapienników.
W okolicach 1954 roku piece zostały zmodernizowane - zainstalowano podmuchy, wymieniono opancerzenie,a ponadto dwa piece otrzymały urządzenia samodzielnego wsypu. W 1972 zostały całkowicie zmodernizowane-zautomatyzowano zarazem wsyp materiału do środka, jak i jego późniejsze "wyciąganie". Prażenie dolomitu dla hutnictwa zostało zakończone w 30.09.1980 roku. Piece nie zostały porzucone, zmieniono jedynie technologię na potrzeby rolnictwa. Od tamtej daty piece produkowało wapno magnezowo-wapniowo-tlenowe.
30.09.1983 wdrożono nowy system produkcji który nie tworzył odpadów produkcyjnych. Listopad 1987 przyniósł ostateczny kres prażenia w ząbkowickiej kopalni. Rok później rozpoczęto demontaż pieców. Na ich miejscu wybudowano 4 młyny prętowe służące do przemiału dolomitu i produkcji nawozu wapniowo-magnezowego dla rolnictwa.W 1994 r. zakupiono kolejne 4 młyny prętowe, z czego 2 zabudowano w Kopalni Ząbkowice.

Prąd do zakładu doprowadzono w latach 1929-30.
Dopiero w PRL w zakładzie pojawiły się pierwsze pojazdy górnicze(1954) i produkcja przestała być wykonywana ręcznie. Zakupiono koparkę spalinową do zdejmowania nakładu oraz -wiertarki do otworów strzałowych.
We wspomnianym już 1954 roku wykonano jeszcze następujące modernizacje:
-uruchomienie stacji sprężonego powietrza
-budowa nowej sortowni
-budowa magazynu materiałów wybuchowych
-modernizacja prażalni
W latach 70-tych zainstalowano nową kruszarkę dolomitu oraz zbudowano sortownię. Po zawiązaniu się "Dolomitu" w 1994 r. zakupiono koparkę, w 1997 r. wiertnicę samojezdną do wiercenia długich otworów, a w 1998 r. kolejną koparkę oraz młot do rozbijania nadgabarytów. Przystąpiono do modernizacji ciągów krusząco sortujących przejętych w ramach umowy dzierżawy oraz rozpoczęto budowę nowego ciągu krusząco sortującego. W latach 1997/98 zakupiono kruszarkę szczękową, kruszarkę stożkową, kruszarkę młotkową oraz niezbędną ilość przesiewaczy i przenośników taśmowych, z których część wykonano we własnym zakresie podobnie jak większość prac modernizacyjnych i inwestycyjnych. Zmodernizowany stary ciąg oddano do ruchu w maju 1998 r., natomiast nowy ciąg krusząco sortujący 01.12.1998 r..

Od początków istnienia, aż do późnych lat 70-tych transport urobku odbywał się drogą szynową. Dopiero pod koniec PRL-u zastąpiono go kołowym.


Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek
Obrazek

źródła:
http://www.dabrowa.pl/dg_zaklad-kopalnia_dolomit.htm
http://www.dolomit.com.pl/ofirmie/historia.html
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków

Posty: 1513
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Re: Dąbrowa Górnicza- PPUH "Dolomit"

Postautor: Eworu » wtorek 18 paź 2016, 12:00

Opis już uzupełniony, dodaję zdjęcia tekstu z ksiąg
Obrazek
Obrazekhttps://flic.kr/p/MmR2Cp

Warto jeszcze wspomnieć że podczas eksploatacji złoża odkryto kilka jaskiń dolomitowych. Obecnie już zniszczonych, ale wiem że gdzieś w internecie jest dostępna ich inwentaryzacja. Nie potrafię tego znaleźć, ktoś coś?
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków

Posty: 1513
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Re: Dąbrowa Górnicza- PPUH "Dolomit"

Postautor: Eworu » wtorek 24 paź 2017, 10:56

Sylwester dostał właśnie unikalne zdjęcia ząbkowickich wapienników Eltesa z 1938 roku z czasu strajku.
http://dawnadabrowa.pl/uroczystosci-i-w ... icki-eltes
http://dawnadabrowa.pl/kopalnie-huty-fi ... ki-eltes-2
Obrazek
Obrazek
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość