Limanowa - wiatrak z Jabłońca

Posty: 12903
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Limanowa - wiatrak z Jabłońca

Postautor: Karolina Kot » niedziela 29 paź 2017, 20:56

W Limanowej, na terenie ogrodu rozciągającego się tyłach Dworu Marsów, mieszczącego obecnie Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej, znajduje się niewielki wiatraczek służący niegdyś do mielenia ziarna na mąkę.
Został przeniesiony do centrum miasta ze stoków wzgórza Jabłoniec kilka lat temu, kiedy to powstał pomysł stworzenia na terenie parku niewielkiego skansenu, w którym, obok młyna wiatrowego, miała się znaleźć m.in. drewniana kuźnia.
Ten ciekawy projekt nie został jednak do tej pory zrealizowany.

Wracając do samego wiatraka.
Jest to nieźle zachowany młyn wietrzny, pochodzący z połowy XX wieku (na chorągiewce umieszczonej na dwuspadowym dachu znajdziemy datę 1948). Służył zapewne na potrzeby jednego, lub co najwyżej kilku sąsiadujących ze sobą gospodarstw. Co do drugiej daty, widocznej na szczycie budynku, nie mam pewności: być może chodzi tu o rok renowacji lub przeniesienia obiektu?
Niestety, nie dane mi było zajrzeć do wnętrza wiatraczka, gdyż jest ono zamknięte na kłódkę, mam jednak uzasadnioną nadzieję, że zabytek posiada kompletne wyposażenie (czyli kosz zsypowy oraz komplet kamieni). Domyślam się również, że w tym przypadku najpewniej mamy do czynienia z paltrakiem, opierającym się na murowanej z kamienia, okrągłej podmurówce, na której zamontowano szynę i rolki ułatwiające odwracanie urządzenia w kierunku wiatru (nie mam pojęcia, czy takie rozwiązanie było zastosowane pierwotnie, podobne obiekty ze skansenu w Nowym Sączu są bowiem koźlakami).
Ze względu na niedużą wielkość obiektu obrót taki odbywał się nie przy użyciu dyszla (jak to ma miejsce w pełnowymiarowych młynach wiatrowych), lecz dzięki metalowym uchwytom, przymocowanym do ścian, za które po prostu ciągnęło się rękami.
Bardzo ciekawie wyglądają śmigi limanowskiego wiatraka. Obecnie ich drewniane części są w opłakanym stanie, ale akurat te elementy już z założenia były pomyślane jako wymienne, gdyż podczas użytkowania w naturalny sposób się zużywały i łamały. Najcenniejsza część - metalowa "gwiazda" mocująca - wygląda dobrze, ale wypadałoby ją czymś zabezpieczyć. To właśnie do niej mocowano promieniście drewniane śmigi w ilości dwunastu sztuk.

Niegdyś w okolicy Limanowej wiatraków tego typu było kilka, jeden z nich istniał jeszcze w latach 70. XX wieku na stoku Łysej Góry. Do naszych czasów przetrwał prawdopodobnie tylko ten nasz, muzealny.
In situ podobne wiatraki można spotkać jeszcze w okolicach Gorlic i Krosna. Bardzo podobną konstrukcję znajdziemy m.in. we wsi Kryg.
Trochę szkoda, że taki ciekawy zabytek nie jest szerzej znany turystom, ja dowiedziałam się o jego istnieniu przez przypadek (a ile mi to radości sprawiło!).

Zdjęcia wykonałam w październiku 2017 roku.
Lokalizacja
Załączniki
Młyn wiatrowy (1).JPG
Młyn wiatrowy (1).JPG (116.52 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (2).JPG
Młyn wiatrowy (2).JPG (66.68 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (5).JPG
Młyn wiatrowy (5).JPG (50.95 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (4).JPG
Młyn wiatrowy (4).JPG (90.35 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (3).JPG
Młyn wiatrowy (3).JPG (103.36 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (6).JPG
Młyn wiatrowy (6).JPG (117.98 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (8).JPG
Młyn wiatrowy (8).JPG (74.07 KiB) Przejrzano 193 razy
Młyn wiatrowy (7).JPG
Młyn wiatrowy (7).JPG (53.67 KiB) Przejrzano 193 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 1518
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Limanowa - wiatrak z Jabłońca

Postautor: Franek D. » niedziela 29 paź 2017, 22:53

Jest mały. Z daleka jego sylwetka kojarzy się ze studnią lub "wygódką". Na rogach jego dachu umieszczone są dwie metalowe chorągiewki z datami 1948 oraz 1998.

Wielka szkoda, że miejscowe Muzeum Regionalne nie postarało się o naprawę szpecących go fragmentów połamanych śmigieł.
Że nie zadbało o przywrócenie oryginalnego wyglądu wraz z pokazowym obracaniem się skrzydeł (umieszczonym wewnątrz silnikiem elektrycznym).
Obiekt nie posiada tablicy informującej, czym jest - trzeba się domyślać.
...a mógłby stać się lokalną atrakcją turystyczną...
Załączniki
1. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG
1. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG (127.67 KiB) Przejrzano 180 razy
3. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG
3. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG (118.17 KiB) Przejrzano 180 razy
4. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG
4. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG (98.83 KiB) Przejrzano 180 razy
5. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG
5. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG (50.71 KiB) Przejrzano 180 razy
6. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG
6. Wiatrak przy Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej.JPG (84.54 KiB) Przejrzano 180 razy


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo małopolskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość

 

 

cron