Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Posty: 13859
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: Karolina Kot » wtorek 08 wrz 2015, 11:19

"Prochownia", czyli Fabryka Prochu Strzeleckiego w Ogrodzieńcu, powstała w XVIII wieku.
Prochu używano wtedy głównie w celach pokojowych - do wysadzania skał.
Rozwój górnictwa węglowego w Zagłębiu spowodował jednak gwałtowny wzrost zapotrzebowania na proch do wysadzania ścian węglowych.
Dlatego w 1870 roku, na mocy carskiego rozkazu, przekształcono starą prochownię w bardzo nowoczesną, jak na tamte czasy, fabrykę prochu strzelniczego, którą nazwano "Zawiercie".
Zakład należał do "Rosyjskiego Towarzystwa Wyrobu i Sprzedaży Prochu", mającego siedzibę w Petersburgu. Zatrudniał około 70 pracowników.
Z uwagi na zagrożenie związane z przypadkowym wybuchem Prochownia była bardzo specyficznie zbudowana.
Podzielono ją na 12 wydziałów, każdy oddzielony był od siebie wysokimi wałami ziemnymi, zachowanymi do dziś. Cały teren prochowni otoczony był kilkunastoma kamiennymi słupami.
Dla zwiększenia bezpieczeństwa w pobliżu znajdowały się ponadto sadzawki oraz stawy rybne, do których rurociągiem z pobliskiej Krępy doprowadzano wodę. Teren zakładu był objęty bardzo surowymi przepisami BHP, zabronione było używania ognia, nawet konie podkuwano drewnianymi podkowami.
Produkowany w fabryce proch przewożono zaprzęgami konnymi do kopalni węgla kamiennego na terenie Dąbrowy Górniczej i Sosnowca.

Dyrektorem zakładu był von Rennenkampf, Niemiec mieszkający we Wrocławiu i przyjeżdżający z rodzina na wakacje do Ogrodzieńca.
W historie prochowni wpisało się jeszcze jedno ważne nazwisko - w 1894 roku dyrektor sprowadził do zakładu Tőnnesa Kattenbacha, powierzając mu funkcję głównego mechanika i specjalisty maszyn prochowych. Kattenbach był prawdziwym pasjonatem i kochał swoją pracę. Urodzony w Estonii, posiadający obywatelstwo polskie - zmienił jednak nazwisko z pierwotnego Kataweski na brzmiące bardziej niemiecko, po to, by móc rozpocząć naukę w upragnionej niemieckiej szkole technicznej. Postać ta była bardzo oddana prochowni.

Istnieją dwie hipotezy zniszczenia prochowni. Jedna, która mówi o tym, że fabrykę wysadziły w powietrze uciekające z ziem polskich wojska carskie. Druga, że zakład funkcjonował do 1914 roku, a wysadzony został przypadkowo przez wojska austriackie.
Pozostałościami zakładu opiekował się i zarządzał wspomniany już główny mechanik Kattenbach. Uszkodzony zakład wznowił produkcję w okrojonej formie. Oddany prochowni Kattenbach utrzymywał funkcjonowanie zakładu aż do swojej śmierci w 1923 roku.
Zakład pozbawiony opiekuna coraz bardziej niszczał i popadał w ruinę.
Po 1935 roku całkowitej dewastacji i rozebraniu uległ główny rurociąg doprowadzający wodę, a stawy otaczające fabrykę wyschły. Wielokrotnie grabiony zakład rozebrano.
W latach sześćdziesiątych XX wieku na terenie ruin posadzono las sosnowy.
Do dnia dzisiejszego zachowały się resztki murów, wysokie ziemne wały, ceglane słupy, które oddzielały działy prochowni, głębokie fosy oraz zarysy stawów przeciwpożarowych,

Zwiedzanie Starej Prochowni ułatwia tablica informacyjna oraz odgałęzienie czarnego szlaku turystycznego Łazy-Ogrodzieniec, czyli Szlak Militarny "Prochownia" – oznakowany czarnymi kropkami.

Zdjęcia pochodzą z sierpnia 2010 roku.
Załączniki
Prochownia.JPG
Prochownia.JPG (75.81 KiB) Przejrzano 3054 razy
Prochownia 2.JPG
Prochownia 2.JPG (74.71 KiB) Przejrzano 3054 razy
Prochownia 3.JPG
Prochownia 3.JPG (75.85 KiB) Przejrzano 3054 razy
Ceglane słupy Prochowni.JPG
Ceglane słupy Prochowni.JPG (79.22 KiB) Przejrzano 3054 razy
Tablica.JPG
Tablica.JPG (50.21 KiB) Przejrzano 3054 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 13859
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: Karolina Kot » wtorek 08 wrz 2015, 11:27

Prochownia w zimowej aurze, pozbawionej wszędobylskiej zieloności, prezentuje się znacznie okazalej - widać o wiele więcej szczegółów.

Tym razem mieliśmy zresztą dużo lepszego przewodnika, którego nieopatrznie przygarnęliśmy na pokład Archimedesa po drodze.
Autostopowiczem okazał się być nasz generał Kusmanek. Był do wyprawy doskonale przygotowany: dźwigał ze sobą całe szpargały map.

Zwiedzanie przebiegało w bardzo miłej atmosferze.

- Dlaczego tam na dole są kamienie, a u góry cegła?
- Może dlatego, że dolna część tych ruin to relikty dawnej prochowni, sprzed przebudowy?


Przebijając się przez zlodowaciałą pokrywę śniegową brnęliśmy dalej.
W pewnym momencie Kusmanek zniknął nam z oczu.

- Kusmanek, ŻYJESZ?!!!
- Tak! Bo jeszcze lecę!


Przytłumiony głos dobiegał gdzieś jakby z dołu.
Po chwili dostrzegliśmy wyłaniającą się z zapadliska jasną łepetynę Kusmanka, przyodzianą w czapkę.
Okazało się, że ten cholernik jeden znalazł opisywane w przewodnikach "podziemia i piwnice Prochowni".

Do wykonania zdjęć podziemi wytypowany został Fala.

- A jeśli to się nad nim zawali?
- Kurde, aparatu szkoda trochę...
- Bez obaw, jestem pewien, że w ostatniej chwili wystawi rękę ze sprzętem spod zwałowiska w heroicznym geście.
- O! Chyba wychodzi na zewnątrz. Fala, podam Ci rękę!
- Nie! Najpierw odbierz ode mnie aparat!
- .... a nie mówiłem!


W ramach nagrody za odwagę organizatorzy ufundowali pyszny i gorący żurek.
Zdjęcia pochodzą z lutego 2013 roku.
Lokalizacja obiektu
Załączniki
Autostopowicz.jpg
Autostopowicz.jpg (63.29 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny (2).jpg
Ruiny (2).jpg (93.18 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny (1).jpg
Ruiny (1).jpg (86.22 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny.jpg
Ruiny.jpg (84.22 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny prochowni.jpg
Ruiny prochowni.jpg (85.48 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny (4).jpg
Ruiny (4).jpg (93.67 KiB) Przejrzano 3052 razy
Ruiny (3).jpg
Ruiny (3).jpg (82.42 KiB) Przejrzano 3052 razy
Stare i nowe.jpg
Stare i nowe.jpg (83.81 KiB) Przejrzano 3052 razy
Stare i nowe - zaznaczenie.JPG
Stare i nowe - zaznaczenie.JPG (82.1 KiB) Przejrzano 3052 razy
Kusmanek w żywiole.jpg
Kusmanek w żywiole.jpg (78.2 KiB) Przejrzano 3052 razy
W podziemiach prochowni (1).jpg
W podziemiach prochowni (1).jpg (75.45 KiB) Przejrzano 3052 razy
W podziemiach prochowni.jpg
W podziemiach prochowni.jpg (66.53 KiB) Przejrzano 3052 razy
W podziemiach prochowni (3).jpg
W podziemiach prochowni (3).jpg (57.08 KiB) Przejrzano 3052 razy
W podziemiach prochowni (2).jpg
W podziemiach prochowni (2).jpg (61.73 KiB) Przejrzano 3052 razy
Wały.jpg
Wały.jpg (100.5 KiB) Przejrzano 3052 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 13859
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Sosnowiec

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: Karolina Kot » wtorek 08 wrz 2015, 11:28

W czerwcu 2014 roku udało mi się natrafić na jedną ze studni. Prawdopodobnie jest ich na terenie prochowni więcej.
Załączniki
Studnia ..jpg
Studnia ..jpg (217.19 KiB) Przejrzano 3051 razy
Studnia.jpg
Studnia.jpg (244.3 KiB) Przejrzano 3051 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Generał Admin
Posty: 581
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: kusmanek » wtorek 26 kwie 2016, 18:06

Z racji tego, że ostatnio miałem trochę czasu do spożytkowania w okolicy Zawiercia, zdecydowałem się na dokładniejsze zbadanie terenu Prochowni.
Nowością dla mnie były odnalezione słupki graniczne terenu prochowni. Odszukałem ich w sumie 6, ale było ich minimum 8 (albo 9, niektóre mają zniszczone sygnatury).
Na początek słupek nr 4 (tak przypuszczam, beton niestety skruszał i napisów brak).
DSC09538.JPG
DSC09538.JPG (191.01 KiB) Przejrzano 2709 razy

DSC09540.JPG
DSC09540.JPG (197.48 KiB) Przejrzano 2709 razy


Niedaleko poprzednika znajduje się nr 5. Posiada tylko numer i dwie skrzyżowane linie, oznaczające granice prochowni.
DSC09533.JPG
DSC09533.JPG (164.79 KiB) Przejrzano 2709 razy

DSC09535.JPG
DSC09535.JPG (186.94 KiB) Przejrzano 2709 razy

DSC09536.JPG
DSC09536.JPG (160.46 KiB) Przejrzano 2709 razy


Numer 6, świetnie zachowany. Na szczycie, oprócz numeru i symbolu granic widoczna data: 1907. Na bocznej ścianie także posiada inskrypcję, ale nie udało mi się jej odczytać.
DSC09522.JPG
DSC09522.JPG (176.64 KiB) Przejrzano 2709 razy

DSC09525.JPG
DSC09525.JPG (212.78 KiB) Przejrzano 2709 razy

DSC09463.JPG
DSC09463.JPG (159 KiB) Przejrzano 2709 razy

Generał Admin
Posty: 581
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: kusmanek » wtorek 26 kwie 2016, 18:16

Ciąg dalszy.
Numer 7, na środku drogi. Niestety lokalizacja na leśnej drodze spowodowała utratę sygnatur.
DSC09520.JPG
DSC09520.JPG (183.54 KiB) Przejrzano 2706 razy

DSC09521.JPG
DSC09521.JPG (163.23 KiB) Przejrzano 2706 razy


Numer 8. Był trochę przysypany i ledwo go znalazłem, ale zachowany bardzo dobrze. Ciekaw jestem, czy posiada jakieś boczne napisy.
DSC09516.JPG
DSC09516.JPG (129.53 KiB) Przejrzano 2706 razy

DSC09517.JPG
DSC09517.JPG (139.12 KiB) Przejrzano 2706 razy

DSC09518.JPG
DSC09518.JPG (181.43 KiB) Przejrzano 2706 razy


Ostatnia znajdka - Prawdopodobnie nr 9, ale przy nim sygnatur również brak.
DSC09513.JPG
DSC09513.JPG (204.83 KiB) Przejrzano 2706 razy

DSC09514.JPG
DSC09514.JPG (214.89 KiB) Przejrzano 2706 razy

Na pewno istniało więcej takich słupków, niestety te w pobliżu drogi Ogrodzieniec - Dąbrowa Górnicza mogły nie przetrwać do dzisiaj. Nie sprawdzałem też, czy jakiś nie zachował się w pobliżu zabudowań.

Generał Admin
Posty: 581
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: kusmanek » czwartek 28 kwie 2016, 20:47

Poniżej mapka z naniesioną lokalizacją słupków granicznych.
http://mapy.orsip.pl/imap/?locale=pl&gu ... onID=60407
slupki.jpg
slupki.jpg (47.85 KiB) Przejrzano 2690 razy


Dodam jeszcze archiwalną mapę KDWR z około 1914 roku. Doskonale widać na niej zasięg prochowni, co potwierdzają słupki graniczne. Zaznaczono również wspomniany wcześniej rurociąg, doprowadzający wodę z Krępy.
prochownia.jpg
prochownia.jpg (168.64 KiB) Przejrzano 2690 razy


I jeszcze ciekawa strona dotycząca fabryki prochu: http://fabryka-prochu.pl/
Polecam zwłaszcza "Wirtualny spacer".

Generał Admin
Posty: 581
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46

Re: Ogrodzieniec - ruiny prochowni

Postautor: kusmanek » poniedziałek 02 maja 2016, 17:29

Karolina pisze:W czerwcu 2014 roku udało mi się natrafić na jedną ze studni. Prawdopodobnie jest ich na terenie prochowni więcej.

To prawda, mnie udało się odnaleźć kolejną:
DSC09488.JPG
DSC09488.JPG (171.65 KiB) Przejrzano 2655 razy

Znajduje się w miejscu oznaczonym numerem 1. 2 to studnia zaprezentowana wcześniej przez Szkieletka.
http://mapy.orsip.pl/imap/?locale=pl&gu ... onID=60483
studnie.jpg
studnie.jpg (55.15 KiB) Przejrzano 2655 razy

DSC09527.JPG
DSC09527.JPG (170.07 KiB) Przejrzano 2655 razy


Pozwoliłem sobie zajrzeć do jej wnętrza, żeby z bliska przyjrzeć się ceramicznym rurom.
DSC09529.JPG
DSC09529.JPG (141.66 KiB) Przejrzano 2655 razy

DSC09532.JPG
DSC09532.JPG (109.82 KiB) Przejrzano 2655 razy

DSC09530.JPG
DSC09530.JPG (106.9 KiB) Przejrzano 2655 razy


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość