Tatry - zarys budowy geologicznej

Dział ten poświęcony jest Nauce o Ziemi:
znajdują się tu opisy kamieniołomów, odkrywek, stanowisk geologicznych, a także jaskiń
Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » wtorek 05 maja 2015, 10:12

Będąc kilka godzin w Zakopanem, wszedłem w łatwą dla starszego turysty Ścieżkę nad Reglami. Przebiega ona granicą pomiędzy serią wierchową z wapieniami typowymi dla płytkiego morza, a serią reglową z wapieniami powstałymi w rejonie głębokiego morza. Po przejściu 1/3 trasy powróciłem do Zakopanego Drogą pod Reglami, która stanowi północną granicę Tatr.
Załączniki
1. Tatry - wejście na ścieżkę.JPG
1. Tatry - wejście na ścieżkę.JPG (115.36 KiB) Przejrzano 4665 razy
2. Tatry - widok ze ścieżki na Kasprowy Wierch - granity.JPG
2. Tatry - widok ze ścieżki na Kasprowy Wierch - granity.JPG (27.26 KiB) Przejrzano 4665 razy
3. Tatry - widok ze ścieżki na Zawrat Kasprowy - wapienie serii wierchowej.JPG
3. Tatry - widok ze ścieżki na Zawrat Kasprowy - wapienie serii wierchowej.JPG (54.58 KiB) Przejrzano 4665 razy
4. Tatry - wodok ze ścieżki na Giewont.JPG
4. Tatry - wodok ze ścieżki na Giewont.JPG (37.8 KiB) Przejrzano 4665 razy
5. Tatry - widok ze ścieżki na Sarnią Skałkę - wapienie serii reglowej.JPG
5. Tatry - widok ze ścieżki na Sarnią Skałkę - wapienie serii reglowej.JPG (71.26 KiB) Przejrzano 4665 razy
6. Tatry - widok ze ścieżki na Rów Podtatrzański.JPG
6. Tatry - widok ze ścieżki na Rów Podtatrzański.JPG (65.63 KiB) Przejrzano 4665 razy
7. Tatry - ścieżka nad reglami.JPG
7. Tatry - ścieżka nad reglami.JPG (64.33 KiB) Przejrzano 4665 razy
8. Tatry - widok ze ścieżki na Tatry Bialskie.JPG
8. Tatry - widok ze ścieżki na Tatry Bialskie.JPG (37.93 KiB) Przejrzano 4665 razy
0. Szkic budowy geologicznej Tatr.JPG
0. Szkic budowy geologicznej Tatr.JPG (18.96 KiB) Przejrzano 4665 razy
9. Tatry - ścieżka nad reglami.JPG
9. Tatry - ścieżka nad reglami.JPG (113.31 KiB) Przejrzano 4665 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej cz.1

Postautor: Franek D. » wtorek 05 maja 2015, 10:19

Zawsze lubiłem tędy chodzić. Szlak poprowadzony jest m.in. w ścianach Długiego Giewontu. Przyciąga turystów licznymi mostkami, wiszącymi nad przepaściami.
Załączniki
1. Tatry - mostki.JPG
1. Tatry - mostki.JPG (104.07 KiB) Przejrzano 4664 razy
2. Tatry - mostki.JPG
2. Tatry - mostki.JPG (128.24 KiB) Przejrzano 4664 razy
3. Tatry - mostki.JPG
3. Tatry - mostki.JPG (117.04 KiB) Przejrzano 4664 razy
4. Tatry - mostki.JPG
4. Tatry - mostki.JPG (139.67 KiB) Przejrzano 4664 razy
5. Tatry - mostki.JPG
5. Tatry - mostki.JPG (112.77 KiB) Przejrzano 4664 razy
6. Tatry - mostki.JPG
6. Tatry - mostki.JPG (123.13 KiB) Przejrzano 4664 razy
7. Tatry - mostki.JPG
7. Tatry - mostki.JPG (106.37 KiB) Przejrzano 4664 razy
8. Tatry - mostki.JPG
8. Tatry - mostki.JPG (137.34 KiB) Przejrzano 4664 razy
9. Tatry - mostki.JPG
9. Tatry - mostki.JPG (128.63 KiB) Przejrzano 4664 razy
10. Tatry - mostki.JPG
10. Tatry - mostki.JPG (128.55 KiB) Przejrzano 4664 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » środa 06 maja 2015, 23:03

Tatry mają bardzo skomplikowaną budowę geologiczną. Przedstawiony wcześniej przeze mnie szkic, stanowi wielkie uproszczenie. Zaznaczony na czerwono masyw granitowy, powinien być nazwany trzonem krystalicznym. Składa się z granitów (Tatry Wysokie) oraz gnejsów i innych skał metamorficznych (Tatry Zachodnie). Masyw powstał głęboko pod powierzchnią ziemi ok. 300 mln lat temu, w karbonie, podczas ruchów hercyńskich. Intruzja magmy zastygła w formie olbrzymiego, granitowego batolitu. Sąsiadujące z magmą skały uległy przeobrażeniu w gnejsy.
W erze mezozoicznej, w rejonie obecnej Słowacji, w płytkiej strefie Morza Tetydy nastąpiła sedymentacja skał osadowych z dominacją wapieni zawierających skamieniałości typowe dla świata strefy przybrzeżnej. Równocześnie na terenie obecnych Węgier, w głębokim morzu osadziły się dolomity oraz wapienie pozbawione takich skamieniałości. Podczas alpejskich ruchów górotwórczych, pod wpływem nacisku na Morze Tetydy lądu Gondwany -Afryki, na zagłębiony wówczas pod ziemią batolit nasunęły się sfałdowane utwory morskiego dna. Z prędkością kilka cm na rok, afrykański spychacz nasunął z rejonu Słowacji sfałdowane struktury tzw. płaszczowiny wierchowej, a ponad nią, od Węgier kolejne, nazwane płaszczowiną reglową. Równocześnie bardzo wolno zaczął piętrzyć się do góry granitowy batolit. Ok. 70 mln lat temu, trzon krystaliczny stanowił już wystającą z Morza Tetydy wyspę, przykrytą leżącymi na nim skałami osadowymi serii wierchowej i reglowej. Kolejne mln lat działania czynników zewnętrznych odsłoniły masyw granitowy.

Mostków cd.
Załączniki
9. Stratygrafia Tatr.JPG
9. Stratygrafia Tatr.JPG (32.74 KiB) Przejrzano 4641 razy
9. Tektonika Tatr.JPG
9. Tektonika Tatr.JPG (37.08 KiB) Przejrzano 4641 razy
1. Tatry.JPG
1. Tatry.JPG (126.79 KiB) Przejrzano 4641 razy
2. Tatry.JPG
2. Tatry.JPG (119.46 KiB) Przejrzano 4641 razy
3. Tatry.JPG
3. Tatry.JPG (112.88 KiB) Przejrzano 4641 razy
4. Tatry.JPG
4. Tatry.JPG (118.93 KiB) Przejrzano 4641 razy
5. Tatry.JPG
5. Tatry.JPG (114.19 KiB) Przejrzano 4641 razy
6. Tatry.JPG
6. Tatry.JPG (117.25 KiB) Przejrzano 4641 razy
7. Tatry.JPG
7. Tatry.JPG (139.73 KiB) Przejrzano 4641 razy
8. Tatry.JPG
8. Tatry.JPG (100.76 KiB) Przejrzano 4641 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » środa 06 maja 2015, 23:19

Ścieżka nad Reglami jest czarnym szlakiem turystycznym (w turystyce kolor nie oznacza trudności trasy), poprowadzonym z Kalatówek do Dol. Chochołowskiej. 17 km szlaku pokonuje się w czasie ok. 6 godz. Poprowadzona w 1900 r. trasa, kilkakrotnie schodzi do reglowych dolin: Białego, Strążyskiej, Małej Łąki, Miętusiej, Kościeliskiej oraz Lejowej.
Załączniki
10. Tatry.JPG
10. Tatry.JPG (134.29 KiB) Przejrzano 4638 razy
11. Tatry.JPG
11. Tatry.JPG (71.34 KiB) Przejrzano 4638 razy
12. Tatry.JPG
12. Tatry.JPG (141.22 KiB) Przejrzano 4638 razy
13. Tatry.JPG
13. Tatry.JPG (103.04 KiB) Przejrzano 4638 razy
14. Tatry.JPG
14. Tatry.JPG (100.77 KiB) Przejrzano 4638 razy
15. Tatry.JPG
15. Tatry.JPG (126.34 KiB) Przejrzano 4638 razy
16. Tatry.JPG
16. Tatry.JPG (125.43 KiB) Przejrzano 4638 razy
17. Tatry.JPG
17. Tatry.JPG (130.71 KiB) Przejrzano 4638 razy
18. Tatry.JPG
18. Tatry.JPG (130.67 KiB) Przejrzano 4638 razy
19. Tatry.JPG
19. Tatry.JPG (125.88 KiB) Przejrzano 4638 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » piątek 08 maja 2015, 22:38

Z miękkich, brudzących buty rdzawych łupków triasowych Czerwonej Przełęczy, koniecznie należy wyjść na Sarnią Skałę. Ta licznie odwiedzana przez turystów baszta skalna, zbudowana jest z wapieni dolomitycznych, cukrowatych i robaczkowych środkowego triasu i należy do serii reglowej. Z jej szczytu podziwiać można majestatyczny Giewont.
Śpiący Rycerz należy do serii wierchowej. Jego 3 km dł grań tworzą pionowo ustawione, coraz to młodsze warstwy skalne. Południową stronę masywu, tą przed łańcuchami, budują dolomity i wapienie ze środkowego triasu, grań szczytową - gruboławicowe wapienie jurajskie, zaś niższe partie 600 m wys. północnej ściany - wapienie kredowe. Zapadające pod kątem 80° urwiska, kończą się na obniżeniu powstałym w mało odpornych marglach kredowych.
Grań Giewontu tworzy 3 wyraźne części – tułów - Długi Giewont 1867 m npm, głowa – Wielki Giewont 1894 m npm (z krzyżem na wąsie jest 1909 m npm) oraz przyłbica położona obok głowy śpiącego – Mały Giewont 1728 m npm.
Załączniki
1. Ścieżka nad Reglami - Czerwona Przełęcz.jpg
1. Ścieżka nad Reglami - Czerwona Przełęcz.jpg (113.28 KiB) Przejrzano 4602 razy
2. Sarnia Skałka.jpg
2. Sarnia Skałka.jpg (124.15 KiB) Przejrzano 4602 razy
3. Giewont z Sarniej Skaly.jpg
3. Giewont z Sarniej Skaly.jpg (131.68 KiB) Przejrzano 4602 razy
Przekrój geologiczny przez Giewont wg. Kotańskiego.JPG
Przekrój geologiczny przez Giewont wg. Kotańskiego.JPG (24.63 KiB) Przejrzano 4602 razy
Długi Giewont z Sarniej Skały.JPG
Długi Giewont z Sarniej Skały.JPG (44.45 KiB) Przejrzano 4602 razy
Wielki  Giewont - widok z Sarniej Skały.JPG
Wielki Giewont - widok z Sarniej Skały.JPG (38.27 KiB) Przejrzano 4602 razy
6. Mały Giewont z Sarniej Skały.jpg
6. Mały Giewont z Sarniej Skały.jpg (114.12 KiB) Przejrzano 4602 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » wtorek 12 maja 2015, 10:14

Słynąca z panoramy giewontowych ścian - Sarnia Skała - jest dobrym miejscem na wstępne zapoznanie się z podziałem Tatr.

Geologicznie Tatry dzielą się na 3 części - o układzie równoleżnikowym – idąc od południa: Tatrzański Masyw Krystaliczny, Tatry Wierchowe, Tatry Reglowe.
Granica między Wierchowymi, a Reglowymi biegnie nieco na południe od Ścieżki pod Reglami. Na opisanym w tym wątku przykładzie z Sarniej Skały, do serii reglowej (wapienie dolomityczne środkowego triasu) należą jeszcze, położone u stóp Giewontu Zameczki oraz Suchy Wierch. Natomiast do serii wierchowej (szare i różowawe wapienie górnojurajskie) należą Myślenickie Turnie.

Geomorfologicznie Tatry dzielą się również na 3 części - ale o zupełnie inny układzie południkowym – idąc od zachodu: Tatry Zachodnie (2250 m npm - do przeł. Liliowe – zbudowane ze skał metamorficznych oraz osadowych, w większości serii wierchowej), Tatry Wysokie (2663 m npm – do Przeł. pod Kopą – zbudowane głównie z granitów i granodiorytów) oraz Tatry Bielskie (2154 m npm - zbudowane ze skał osadowych serii reglowej).

Należ podkreślić, że miasto Zakopane nie leży w Tatrach, ale na Podhalu, które jest zbudowane z trzeciorzędowego fliszu podhalańskiego (piaskowce, łupki, zlepieńce).
Załączniki
2. Turyści z Sarniej Skały.JPG
2. Turyści z Sarniej Skały.JPG (47.79 KiB) Przejrzano 4571 razy
3. Zameczki - widok ze Ścieżki nad Reglami.jpg
3. Zameczki - widok ze Ścieżki nad Reglami.jpg (103.15 KiB) Przejrzano 4571 razy
5. Suchy Wierch na tle Giewontu.jpg
5. Suchy Wierch na tle Giewontu.jpg (108.23 KiB) Przejrzano 4571 razy
4. Myślenickie Turnie z Kalatówek.JPG
4. Myślenickie Turnie z Kalatówek.JPG (45.12 KiB) Przejrzano 4571 razy
6. Kominiarski Wierch w Tatrach Zachodnich.jpg
6. Kominiarski Wierch w Tatrach Zachodnich.jpg (116.5 KiB) Przejrzano 4571 razy
7. Lodowy w Tatrach Wysokich widok z Sarniej Skały.jpg
7. Lodowy w Tatrach Wysokich widok z Sarniej Skały.jpg (117.08 KiB) Przejrzano 4571 razy
8. Hawrań w Tatrach Bielskich.JPG
8. Hawrań w Tatrach Bielskich.JPG (37.93 KiB) Przejrzano 4571 razy
9. Rów Zakopanego i Pasmo Gubałówki z Drogi pod Reglami.jpg
9. Rów Zakopanego i Pasmo Gubałówki z Drogi pod Reglami.jpg (108.97 KiB) Przejrzano 4571 razy

Posty: 1671
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Tatry - zarys budowy geologicznej

Postautor: Franek D. » wtorek 12 maja 2015, 22:32

Spod ściany Wielkiego Giewontu do Doliny Strążyskiej spada podwójną kaskadą wodospad Siklawica. Stanowi on pewną ciekawostkę geologiczną. Wyższy próg wodospadu ma 10 m wys. Pod nim, jak to pod wodospadem, powstał głęboki kocioł eworsyjny. Spadająca woda tworzy w nim wir, a okruchy skalne, które wraz z nią spadają, szorują po jego dnie.
Niższy próg wodospadu ma 13 m wys. Spadająca nim woda nie zabiera z dna położonego wyżej kotła żadnych okruchów skalnych, przez co pod tym wodospadem nie zachodzi eworsja. Wirująca woda nie ma czym szorować po podłożu skalnym. Nie powstał tu żaden kocioł eworsyjny.
Poniżej bacówki w Strążyskiej (seria reglowa), obok szałasów leżą wielkie bloki wapienia górnojurajskiego (z serii wierchowej) o wymiarach 4x3 m, oderwane ze ściany Giewontu i w to miejsce przetoczone siłą grawitacji. Na powierzchni bloków widoczne są liczne mikroformy krasowe.
Załączniki
Mapa geologiczna Tatr Polskich.JPG
Mapa geologiczna Tatr Polskich.JPG (27.65 KiB) Przejrzano 4552 razy
Dolina Strążyska.jpg
Dolina Strążyska.jpg (120.41 KiB) Przejrzano 4552 razy
Giewont ze Strążyskiej.JPG
Giewont ze Strążyskiej.JPG (46.9 KiB) Przejrzano 4552 razy
Siklawica - fot. 1.jpg
Siklawica - fot. 1.jpg (134.79 KiB) Przejrzano 4552 razy
Siklawica - fot. 3.jpg
Siklawica - fot. 3.jpg (127.63 KiB) Przejrzano 4552 razy
Giewont ze Strążyskiej - fot. 2.jpg
Giewont ze Strążyskiej - fot. 2.jpg (119.59 KiB) Przejrzano 4552 razy
Giewont ze Strążyskiej - fot. 5.JPG
Giewont ze Strążyskiej - fot. 5.JPG (86.1 KiB) Przejrzano 4552 razy
Giewont ze Strążyskiej - fot. 4.jpg
Bloki wapienne oderwane ze ścian Giewonta
Giewont ze Strążyskiej - fot. 4.jpg (117.88 KiB) Przejrzano 4552 razy
Brama Doliny Białego.jpg
Brama Doliny Białego.jpg (123.38 KiB) Przejrzano 4552 razy
Żelazna Droga - Droga pod Reglami - granica Podhala i Tatr.JPG
Żelazna Droga - Droga pod Reglami - granica Podhala i Tatr.JPG (75.92 KiB) Przejrzano 4552 razy


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Geologia”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość